سومالی به عنوان رکن گمشده ثبات دریای سرخ و خلیج عدن
ثبات سومالی برای تأمین امنیت راهروهای تجاری جهانی و امنیت منطقه، به ویژه در بحبوحه چالشهای دریای سرخ، حیاتی است.
سومالی: رکن حیاتی ثبات در مسیرهای دریایی استراتژیک
امنیت راهروهای دریایی در دریای سرخ و خلیج عدن نقش محوری در امنیت اقتصادی جهان عرب و فراتر از آن ایفا میکند. در میان رقابتهای فزاینده برای کنترل این مسیرهای تجاری، سومالی به عنوان یک عامل کلیدی و اغلب دستکمگرفتهشده، اهمیت استراتژیک دارد. این کشور که در تقاطع جهان عرب، آفریقا، دریای سرخ و خلیج عدن واقع شده است، دیگر یک منطقه پیرامونی نیست، بلکه در مرکز ثبات منطقهای قرار دارد. سومالی با داشتن طولانیترین خط ساحلی در سرزمین اصلی آفریقا، مجاور تنگه باب المندب است و هرگونه اختلال در سواحل آن فوراً بر قابلیت اطمینان کشتیرانی، بازارهای انرژی و امنیت غذایی کشورهایی مانند کشورهای حاشیه خلیجفارس تأثیر میگذارد.
روایتهای قدیمی مبنی بر نادیده گرفتن سومالی به دلیل درگیریها دیگر معتبر نیست. این کشور در حال گذار مهمی است؛ نهادهای دولتی در حال بازسازی هستند، ساختار حکومتی فدرال در حال کار است و نیروهای امنیتی ملی در مسیر حرفهای شدن قرار دارند. علاوه بر امنیت، اهمیت اقتصادی سومالی نیز رو به افزایش است. با پیوستن به جامعه شرق آفریقا (East African Community)، سومالی به یکی از بازارهای مصرفی و جمعیتی سریعالرشد جهان متصل شده است. این کشور پتانسیل تبدیل شدن به یک دروازه لجستیکی و ترانشیپمنت حیاتی بین خلیج فارس، شرق آفریقا و اقیانوس هند را دارد، به شرطی که سرمایهگذاریهای هدفمند در بنادر و زیرساختهای امنیتی صورت گیرد.
- موقعیت ژئوپلیتیکی: سومالی با خط ساحلی گسترده خود، نقش کلیدی در مهار تهدیداتی مانند افراطگرایی خشونتآمیز و دزدی دریایی، پیش از رسیدن به شبهجزیره عربستان دارد.
- زیرساختهای امنیتی: حمایت از بخش امنیتی سومالی، یک سرمایهگذاری استراتژیک برای کشورهای عربی محسوب میشود تا ثبات پایدار و پیشگیری از نفوذ بازیگران خارجی تأمین گردد.
- جوانسازی جمعیت: بیش از ۷۰ درصد جمعیت این کشور زیر ۳۰ سال سن دارند که نیروی کار جوان، کارآفرین و دارای ارتباطات دیجیتال قوی را تشکیل میدهند.
- پتانسیل اقتصادی: سومالی میتواند به یک گره مهم در زنجیرههای تأمین منطقهای برای تنوعبخشی تجاری و تابآوری اقتصادی تبدیل شود.
- تمامیت ارضی: هرگونه تلاش برای تجزیه این کشور، مانند به رسمیت شناختن منطقهای غیرقانونی، به عنوان تلاشی برای ایجاد پایگاه نظامی خارجی تلقی شده و ثبات کل منطقه را به خطر میاندازد.
“برای جهان عرب، سومالی نباید به عنوان سرزمینی دور از دسترس، بلکه به عنوان یک شریک خط مقدم در امنیت منطقهای تلقی شود.” (نقل از متن)
“حمایت مؤثر از نهادهای سومالی مستقیماً به حفاظت از راهروهای دریایی دریای سرخ و خلیج عدن کمک میکند و اعمال خارجی را از بهرهبرداری از خلاءهای حکومتی باز میدارد.” (نقل از متن)
در نهایت، مسئله دیگر این نیست که آیا سومالی در بحثهای منطقهای و جهانی مرتبط با دریای سرخ و خلیج عدن اهمیت دارد یا خیر؛ بلکه این است که آیا منطقه، پیش از دیگران، بر اساس این واقعیت عمل خواهد کرد. حمایت استراتژیک، به ویژه در زمینه توسعه بخش امنیتی و زیرساختهای لجستیکی، میتواند سومالی را به ستونی برای ثبات تبدیل نماید.
