«سیرات» و سفر به قلب تاریک موسیقی رِیْو در صحرای مراکش

فیلم «سیرات» و کاوش در خلسه رِیْو

فیلم سینمایی «سیرات» به کارگردانی اولیویه لَکْس، اثری سینمایی است که تلاشی جسورانه برای به تصویر کشیدن فرهنگ کلاب و معنای متافیزیکی رقص الکترونیک ارائه می‌دهد. برخلاف رویه معمول سینما که واقعیت را تابع قواعد فیلم می‌کند، لَکْس اعلام می‌دارد که در این اثر، «سینما را تابع واقعیت کردیم». او برای این منظور مجبور شد جشنواره موسیقی خود را در صحرای مراکش سازماندهی کند تا به معنای عمیق‌تر «خلسه رقاصی» دست یابد. در سکانس افتتاحیه فیلم، جمعی از عشاق واقعی ژانر رِیْو که از سراسر اروپا گرد هم آمده‌اند، سیستمی صوتی برای یک مهمانی در صحرا برپا می‌کنند؛ آن‌ها به کارگردان یادآور شدند که «موسیقی نباید سه روز متوقف شود». داستان اصلی فیلم حول محور یک سفر جاده‌ای می‌چرخد؛ «لوییس»، پسرش «استبان» و سگشان «پیپا» به دنبال دختری گمشده به نام «مَر» هستند، اما داستان جستجو به تدریج جای خود را به موضوع اصلی فیلم، یعنی فرهنگ رِیْو و چالش کشیدن فناپذیری از طریق آن، می‌دهد.

لَکْس از مراجع الهام خود به تصوف و روان‌درمانی گشتالت اشاره می‌کند و معتقد است رقصیدن در این محیط‌ها نوعی «مواجهه با مرگ» است. او ایده «مرگ اسطوره‌ای» در کف سالن رقص را مطرح می‌کند که در آن، هنرجو با پذیرش مرگ خود، از وابستگی‌های دنیوی رها می‌شود. این مفهوم ریشه در سفر قهرمان جوزف کمبل دارد. همچنین، اشعار مولانا در این فیلم بسیار تأثیرگذار بوده است، به‌طوری که رقصیدن و استفاده از مواد روان‌گردان به عنوان یک «آیین سماع‌وار» در برابر رنج‌های زندگی به تصویر کشیده می‌شود. لَکْس بیان می‌کند که هدفش برانگیختن «تعالی» است و حتی فجایع بزرگ نیز می‌توانند نوعی موهبت باشند که به آرامش منجر می‌شوند.

نکات کلیدی فیلم «سیرات»:

• لَکْس از بازیگران غیرحرفه‌ای با آسیب‌های فیزیکی استفاده کرده تا نقص‌های عاطفی و جستجوی آرامش در فضای رقص را بیرونی سازد.
• رِیْو فضایی برای ابراز وجود بدون تظاهر است؛ جایی که «شما غرایز خود، ساختار ایگوی خود و پوچ بودن شخصیت خود را می‌بینید» و ضرباهنگ موسیقی شما را بالا می‌کشد.
• موسیقی متن فیلم توسط دیوید لِتِلیه (Kangding Ray)، یکی از تهیه‌کنندگان مطرح موسیقی الکترونیک، طراحی شده است که با الهام از موسیقی تجربی و تکنوی دترویت، صدایی شبیه به «تراشیدن سنگ» خلق کرده است.
• لِتِلیه معتقد است موسیقی الکترونیک معاصر ریشه‌های اصلی خود یعنی روحیه «همبستگی، مقاومت و ضدیت با سیستم» را از دست داده و به یک محصول سبک زندگی تبدیل شده است.
• در اوج بحران‌های درونی شخصیت پدر، او در رقصیدن در پس‌زمینه ضربان آهسته تکنوی فیلم، آرامش و تسلیم را می‌یابد.

لَکْس در مورد کاراکترها می‌گوید: «بدن حافظه درد، درد کودک، تروما و همچنین درد تبار و خانواده و درد جهان را دارد.»

در توصیف رقص، لَکْس بیان می‌کند: «در یک لحظه، شما خود را می‌بینید و ساختار ایگوی خود را می‌بینید، می‌فهمید چقدر ساختگی هستید، شخصیت شما، آن ذات شما نیست. در این لحظه، بیت، ضربه، موسیقی به سراغ می‌آید. انگار شما را بالا می‌کشد. انگار وقتی به زمین می‌خورید، زخم‌هایتان را جشن می‌گیرید.»

فیلم «سیرات» فراتر از یک تریلر معمایی معمولی، یک سفر معنوی است که با استفاده از موسیقی الکترونیک به عنوان نیروی دگرگون‌کننده، به بررسی مفاهیم مرگ، رهایی و پذیرش نقص‌های انسانی می‌پردازد. این اثر با ساختار منحصر به فرد و موسیقی تجربی خود، جایگاهی ویژه در سینمای هنری کسب کرده است.