ارزیابی صندوق‌های درآمد ثابت به عنوان سرمایه‌گذاری کم‌ریسک در شرایط بحرانی

تحلیل عملکرد صندوق‌های درآمد ثابت در زمان بحران

در شرایط پرابهام و نااطمینانی اقتصادی که بازارهای اصلی نظیر بورس تهران دچار تعطیلی می‌شوند، نقش ابزارهای سرمایه‌گذاری با قابلیت نقدشوندگی بالا اهمیت مضاعفی پیدا می‌کند. تجربه اخیر که به عنوان “جنگ ۱۲ روزه” توصیف شده، نشان داد که تمامی دارایی‌ها در شرایط بحرانی رفتاری یکسان ندارند. در حالی که معاملات سهام و بسیاری از صندوق‌های بورسی متوقف شده بودند، صندوق‌های درآمد ثابت، به ویژه نوع صدور و ابطالی، به فعالیت خود ادامه دادند و این امکان را برای سرمایه‌گذاران فراهم کردند که به آسانی به دارایی خود دسترسی یابند.

صندوق‌های درآمد ثابت به دو دسته اصلی تقسیم می‌شوند که عملکرد متفاوتی در زمان توقف بازار داشتند. این تفاوت، عامل مهمی در استراتژی‌های مدیریت ریسک سرمایه‌گذاران است:

• صندوق‌های درآمد ثابت صدور و ابطالی: این صندوق‌ها مستقیماً به تابلوی معاملات بورس وابسته نیستند. بر اساس دستورالعمل‌های سازمان بورس، حتی در زمان تعطیلی کامل بورس، این صندوق‌ها مجاز به صدور و ابطال واحدها بودند. این ویژگی، نقدشوندگی فوری را مشابه سپرده‌های بانکی فراهم کرد.
• صندوق‌های درآمد ثابت قابل معامله (ETF): این صندوق‌ها مانند سهام در بورس خرید و فروش می‌شوند. در شروع دوره تعطیلی، معاملات آن‌ها نیز متوقف شد اما با تصمیم ناظر بازار، در هفته دوم، امکان معامله آن‌ها نیز مجدداً فراهم گردید.

این صندوق‌ها علاوه بر ایجاد امنیت در زمان بحران، بازدهی جذابی نیز ارائه می‌دهند. در حال حاضر، بسیاری از این صندوق‌ها سود سالانه مؤثر بالای ۳۰ درصد را به سرمایه‌گذاران خود پرداخت می‌کنند که اغلب از نرخ سود سپرده‌های بلندمدت بانکی نیز فراتر می‌رود.

“تجربه جنگ ۱۲ روزه نشان داد امنیت سرمایه فقط به بازدهی بالا خلاصه نمی‌شود؛ دسترسی به پول، در زمان درست، مهم‌ترین دارایی است.”

کارشناسان بازار سرمایه توصیه می‌کنند که تخصیص بخشی از پرتفوی سرمایه‌گذاری به این صندوق‌ها، به خصوص نوع صدور و ابطالی، یک استراتژی مؤثر برای حفظ نقدشوندگی در شرایطی است که دسترسی به طلا، ارز یا بورس ممکن نیست. این درس‌آموزی نشان می‌دهد که در استراتژی‌های مالی، «نقدشوندگی» باید به اندازه «بازدهی» مورد توجه قرار گیرد.

• صندوق‌های درآمد ثابت صدور و ابطالی نقدشوندگی مستقلی از تابلوی معاملات بورس فراهم کردند.
• نرخ سود مؤثر این صندوق‌ها به‌طور معمول بالاتر از سپرده‌های بانکی بلندمدت است.
• امکان معامله ETFهای درآمد ثابت نیز پس از مدتی توقف، از سر گرفته شد.
• دسترسی به دارایی در زمان بحران، معیار حیاتی برای ارزیابی ابزارهای مالی است.
• کارشناسان، استفاده از این صندوق‌ها را برای حفظ نقدشوندگی در شرایط اضطراری توصیه می‌کنند.

“دارندگان یونیت‌های صندوق‌های درآمد ثابت صدور و ابطالی، مشابه سپرده‌گذاران بانکی، به دارایی خود دسترسی داشتند.”

در جمع‌بندی، صندوق‌های درآمد ثابت به عنوان دارایی‌های کم‌ریسک، در بحران‌ها عملکرد قابل اتکایی از خود نشان داده‌اند و ضرورت تنوع‌بخشی به پورتفوی سرمایه‌گذاری با در نظر گرفتن مولفه‌های نقدشوندگی و دسترسی‌پذیری در کنار بازدهی را برجسته ساختند.