پارادوکس خودروهای وارداتی: سهولت خرید و دشواری نگهداری در ایران

پارادوکس بازار خودروهای وارداتی جدید در ایران

آزادسازی مجدد واردات خودرو به ایران منجر به این شده که خرید خودروهای وارداتی جدید، از مدل‌های ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۵، در نمایشگاه‌ها و شوروم‌های رسمی نسبت به گذشته آسان‌تر شود. هرچند که قیمت این خودروها همچنان برای مصرف‌کننده نهایی بالاست، اما محدودیت‌های کمتری برای دستیابی به آن‌ها وجود دارد. تنوع مدل‌های خارجی در بازار حاکی از رونق نسبی در بخش عرضه است. با این حال، این سهولت در خرید با یک چالش بزرگ و متناقض در بخش خدمات پس از فروش همراه است که مالکیت این خودروها را دشوار می‌سازد.

بزرگترین معضل خریداران خودروهای خارجی، عدم هماهنگی شبکه توزیع قطعات یدکی با ورود این خودروها به کشور است. این بدان معناست که در حالی که خودروها وارد می‌شوند، تأمین قطعات مورد نیاز برای تعمیر و نگهداری با مشکل جدی روبرو است. این وضعیت نشان‌دهنده شکاف عمیقی بین واردات بدنه خودرو و واردات قطعات مورد نیاز آن‌هاست. برای برخی مدل‌ها، نظیر تویوتا کرولا که در کشورهای حاشیه خلیج فارس رایج هستند، یافتن قطعات نسبتاً ساده‌تر است، اما برای بسیاری از خودروهای جدید، به‌ویژه مدل‌های چینی که حضور منطقه‌ای کمتری دارند، تأمین قطعات به یک معضل اساسی تبدیل شده است.

پیامدهای دشواری نگهداری خودروهای وارداتی

وضعیت نامطلوب بازار قطعات یدکی پیامدهای متعددی برای مالکان و بازار کلی خودروهای خارجی به دنبال داشته است:

• افزایش چشمگیر هزینه‌های نگهداری و تعمیرات: نبود قطعات اصلی و نیاز به جستجوی منابع جایگزین، هزینه‌های مالکیت را بالا می‌برد.
• کاهش اعتماد عمومی: این مشکلات باعث تضعیف اعتماد خریداران به بازار خودروهای خارجی دست دوم و نو می‌شود.
• رونق بازار غیررسمی و دلالی: کمبود عرضه قطعات اصلی، زمینه‌ساز فعالیت دلالان و افزایش نجومی قیمت قطعات در بازار سیاه است.
• افت ارزش بلندمدت خودروها: کاهش عمر مفید بالقوه خودرو به دلیل سختی تأمین قطعات، بر قیمت بازفروش آن تأثیر منفی می‌گذارد.

“یکی از بزرگ‌ترین مشکلات واردات خودرو به کشور از گذشته تا به امروز، عدم هماهنگی شبکه توزیع قطعات و خدمات پس از فروش با خودروهای خارجی است.”

راهکارهای پیشنهادی برای بهبود وضعیت

برای برون‌رفت از این پارادوکس، اقدامات ساختاری ضروری است. راهکار اصلی این است که شرکت‌های واردکننده باید ملزم به واردات همزمان قطعات یدکی برای مدل‌هایی شوند که وارد بازار می‌کنند. علاوه بر این، حمایت از تولیدکنندگان داخلی برای ساخت برخی قطعات کلیدی می‌تواند وابستگی به واردات را کاهش دهد. ایجاد فضای رقابتی در بخش خدمات پس از فروش و توزیع قطعات نیز از ملزومات اساسی برای اطمینان از خدمات‌دهی مناسب به مالکان است تا تجربه مالکیت خودروهای وارداتی فقط به لذت رانندگی محدود نشود و با دغدغه‌های نگهداری همراه نگردد.