خاطرات میلسپو: عدم تغییر موضع دولت ایران به معنای عدم امکان ماندن است

خاطرات آرتور میلسپو درباره بحران مالی در ایران

این بخش از خاطرات آرتور میلسپو، حقوقدان و کارشناس مالی آمریکایی که در سال‌های ۱۹۲۲-۱۹۲۷ و ۱۹۴۲-۱۹۴۵ برای اصلاحات مالی در استخدام دولت ایران بود، بر بحران جدی ایجاد شده در فعالیت‌های هیئت مالی تحت رهبری او تمرکز دارد. میلسپو اعلام می‌کند که اگر دولت ایران در موضع خود تغییر ایجاد نکند، “هیچ امکان و فایده‌ای در ماندن در اینجا نمی‌بیند” و بعید می‌داند که تغییرات رضایت‌بخشی از طریق تغییر کابینه یا اقدامات مجلس صورت پذیرد.

بحران زمانی تشدید شد که آقای بیات لایحه لغو اختیارات اقتصادی میلسپو را تسلیم کرد. میلسپو مذاکراتی با سفیر آمریکا انجام داد که واکنشی جز انتظار برای دستورالعمل از واشنگتن در پی نداشت، دستوری که هرگز نرسید. میلسپو استنباط کرد که وزارت خارجه آمریکا همچنان معتقد است استعفای دسته‌جمعی اعضای هیئت به نفع ایالات متحده نخواهد بود.

تلاش برای پشتیبانی وزارت خارجه آمریکا

میلسپو در ۲۹ ژانویه ۱۹۴۵ نامه‌ای به سفیر نوشت و از او درخواست کرد که مضمون نامه را به وزارت خارجه تلگراف کند. او تأکید کرده بود که اگر اعتراض شدید از سوی دولت ایالات متحده صورت پذیرد، احتمال فروکش کردن بحران کنونی وجود دارد و به وزارت خارجه برای اجرای سیاست جدید وقت داده می‌شود. او در ادامه نامه خود به سفیر نوشت که اگر وزارت خارجه از او به عنوان رئیس هیئت مالی “پشتیبانی کامل به عمل نیاورد، ممکن است این فرصت از دست برود.”

در غیاب پاسخ وزارت خارجه، میلسپو در ۷ فوریه تلگرامی به وزیر خارجه و مشاور سیاسی ارسال کرد و وضعیت بحرانی و شاید نهایی هیئت را تشریح نمود. او اشاره کرد که حفظ وضعیت موجود و ممانعت از تغییرات جدی در ساختار هیئت، عاقلانه‌ترین کار است تا سفیر جدید فرصت بررسی مبنای قانونی اوضاع را بیابد.

“اگر دولت ایران موضع خود را تغییر ندهد، هیچ امکان و فایده ای را در ماندن در اینجا نمی‌بینم.”

شرط ماندن و انتظار پاسخ نهایی

میلسپو برای ماندن خود شروطی مبنی بر اقدامات و تضمین‌هایی در مورد سیاست‌ها و طرز برخورد دولت ایران مطرح کرده بود که این پیشنهادات رد شدند. او این موارد را برای “حیثیت و موفقیت هیئت در آینده اساسی” می‌دانست. او به صراحت بیان کرد که بدون اعتراضات قوی از جانب دولت آمریکا، حتی تعدیل موقت نیز غیرممکن به نظر می‌رسد و پاسخ وزارت خارجه برای تصمیم‌گیری‌های آینده‌اش حیاتی است و باید ظرف ده روز واصل شود.

“آیا وزارت خارجه چنین اعتراضاتی را به عمل خواهد آورد؟ پاسخ به این سؤال برای تصمیمهای آینده من اهمیت فراوان دارد و در هر حال باید تا ده روز دیگر واصل شود.”

در صورت عدم پاسخگویی، میلسپو ناچار خواهد بود فرض کند که مسئله رفتن یا ماندن او دیگر مورد علاقه وزارت خارجه نیست، امری که عواقب مهمی برای آینده هیئت خواهد داشت.

• آرتور میلسپو کارشناس مالی آمریکایی متولد ۱۸۸۳ در میشیگان بود.
• او به دلیل تسلیم لایحه لغو اختیارات اقتصادی‌اش با بحران نهایی مواجه شد.
• میلسپو معتقد بود استعفای دسته‌جمعی به نفع ایالات متحده نخواهد بود.
• او از سفارت خواست که نامه اعتراض‌آمیز او به وزارت خارجه تلگراف شود.
• ماندن او مشروط به دریافت تضمین‌هایی از دولت ایران بود که محقق نشد.