وضعیت «هشدار قرمز» سدهای کشور: عقب‌ماندگی ۱۳ درصدی حجم آب و بحران سدهای تهران

وضعیت بحرانی منابع آبی و هشدارهای قرمز سدها

علیرغم بارش‌های اخیر در ماه‌های گذشته، حجم آب موجود در سدهای مهم و بزرگ کشور با ۱۳ درصد عقب‌ماندگی نسبت به سال گذشته، در وضعیت «هشدار قرمز» قرار دارد. این موضوع ضرورت توجه جدی‌تر به مدیریت مصرف آب را بیش از پیش آشکار می‌سازد تا بتوان تابستان گرم پیش رو را با کمترین چالش پشت سر گذاشت. بر اساس آمار شرکت مدیریت منابع آب ایران، تا هجدهم بهمن ماه، حجم کل آب سدها به ۱۹ میلیارد و ۲۴۰ میلیون متر مکعب رسیده است، در حالی که این رقم در سال گذشته ۲۲ میلیارد و ۱۷۰ میلیون متر مکعب بود.

نکته قابل توجه این است که با وجود کاهش برداشت، وضعیت ذخایر همچنان نگران‌کننده است. میزان ورودی آب به سدها تنها یک درصد رشد داشته و به هشت میلیارد و ۷۰ میلیون متر مکعب رسیده است. در مقابل، برای مدیریت این کمبود، برداشت آب از سدها ۲۷ درصد کاهش یافته است؛ به طوری که تنها هفت میلیارد و ۴۷۰ میلیون متر مکعب آب برداشت شده است که در مقایسه با ۱۰ میلیارد و ۲۸۰ میلیون متر مکعب سال گذشته، نشان‌دهنده تلاشی برای صرفه‌جویی است.

وضعیت بحرانی سدهای تهران

به طور خاص، وضعیت سدهای پنج‌گانه تهران (امیرکبیر، لار، طالقان، لتیان و ماملو) از سایر نقاط کشور بحرانی‌تر گزارش شده است. میزان کاهش ذخایر در این سدها بین ۲۴ تا ۷۸ درصد متغیر است. سد امیرکبیر، لار و طالقان به ترتیب تنها ۶، ۱۰ و ۸۵ میلیون متر مکعب آب دارند. همچنین، سدهای ماملو و لتیان روی هم تنها ۲۴ میلیون متر مکعب آب دارند که نشان‌دهنده وضعیت فوق‌بحرانی این منابع حیاتی برای پایتخت است.

سدهای با موجودی ذخیره زیر ۱۰ درصد

فهرست سدهای کشور که موجودی ذخایر آن‌ها به زیر ۱۰ میلیون متر مکعب رسیده، شامل ۱۱ سد است. این سدها در استان‌های مختلف پراکنده‌اند و نشان‌دهنده توزیع نامناسب منابع آبی هستند. این سدها عبارتند از: امیرکبیر و لار (تهران)، طرق (خراسان رضوی)، تهم و کینه ورس (زنجان)، تنگوئیه سیرجان (کرمان)، اکباتان و آبشینه (همدان)، وشمگیر، گلستان و بوستان (گلستان)، رودبال داراب (فارس) و سد نهرین (خراسان جنوبی).

• کاهش شدید برداشت: میزان برداشت آب از سدها نسبت به سال گذشته با ۲۷ درصد کاهش به منظور حفظ ذخایر انجام شده است.
• رشد اندک ورودی: ورودی آب به سدها تنها یک درصد نسبت به سال آبی گذشته افزایش یافته است.
• هشدار سطح کلان: با وجود بارش‌های اخیر، حجم کلی سدها ۱۳ درصد کمتر از سال گذشته است و نیازمند مدیریت سخت‌گیرانه مصرف است.
• اولویت مدیریت تهران: وضعیت سدهای تهران به دلیل کاهش شدید ذخایر، در مرحله بحرانی قرار دارد و نیازمند تدابیر ویژه است.
• توزیع نامتوازن: ۱۱ سد در سراسر کشور با موجودی زیر ۱۰ میلیون متر مکعب، در معرض خطر جدی قرار دارند.

«این وضعیت قرمز در سدهای کشور ضرورت توجه دو چندان و جدی تر به مدیریت مصرف آب را بیش از پیش نشان می دهد.»

«هرچه مدیریت مصرف آب جدی تر گرفته شود، می توان با خیالی راحت تر وارد دوران سخت و گرمای طاقت فرسای تابستان شد.»

در مجموع، داده‌های اخیر نشان می‌دهد که کشور با وجود بهبود نسبی در برخی منابع بارش، همچنان با چالش کمبود آب در مخازن اصلی مواجه است. مدیریت منابع باقی‌مانده و کنترل مصرف، به ویژه در مناطق حساس مانند تهران، برای عبور موفقیت‌آمیز از دوره خشک سال جاری امری حیاتی است.