بازآفرینی بوی وقایع تاریخی توسط دانشمندان
دانشمندان با ترکیب شیمی، اسناد تاریخی و هوش مصنوعی موفق به بازآفرینی رایحههای اشیای باستانی مانند کتابهای قدیمی و مومیاییها شدهاند. این کشف میتواند تجربه موزهها را غنیتر کند.
علم در خدمت استشمام تاریخ
برای چندین قرن، درک ما از گذشته عمدتاً بصری بوده است؛ از طریق نقاشیها، عکسها، کتابها و اشیاء موزهای. با این حال، اخیراً دانشمندان موفق شدهاند با استفاده از ترکیبی پیشرفته از شیمی تحلیلی، اسناد تاریخی و هوش مصنوعی، امکان استشمام بوی رویدادها و مکانهای تاریخی را فراهم آورند. این پیشرفت، تجربهی تعامل انسان با میراث فرهنگی را به سطحی کاملاً جدید ارتقا میدهد، زیرا حس بویایی ارتباطی بسیار شخصی و عمیقتر با حافظه برقرار میکند.
پژوهشگران، از جمله «ماتیجا استریچ» از دانشگاه لیوبلیانا، با تمرکز بر روی غنیسازی تجربه بازدیدکنندگان موزهها، تلاش کردهاند تا با بازسازی رایحههای فرهنگی، صمیمیت مفقوده بین انسان و اشیاء قدیمی را بازیابند. استریچ معتقد است که عدم دسترسی به بوهای گذشته، بخشی از ارتباط صمیمی با تاریخ را از میان میبرد.
مطالعه موردی: رایحه کتابخانههای قرون وسطایی
یکی از پروژههای موفقیتآمیز این تیم، بازسازی بوی کتابخانه کلیسای جامع سنتپل لندن بوده است. پیش از بازسازی بنا، پژوهشگران با تحلیل ترکیبات شیمیایی موجود در هوا و مبلمان، رایحههای مشخصه کتابهای قرون وسطایی و چوبهای کهن را ثبت کردند. این رایحه از طریق ترکیب دادههای علمی و بازخورد هفت داوطلب غیرمتخصص به یک «نسخه شیمیایی» قابل بازتولید تبدیل شد.
بازسازی عطر مومیاییهای باستانی
تحقیقات همچنین به سمت نمونههای مصر باستان گسترش یافت. در این مورد، پژوهشگران با نمونهبرداری از هوای داخل تابوتها، ترکیبات شیمیایی مانند روغنهای کاج، کندر، مر و دارچین را شناسایی کردند. هدف نهایی، تولید نسخهای از «عطر مومیایی» بود که هم یادآور فرآیند مومیاییسازی باشد و هم برای بازدیدکنندگان موزه تجربهای ملموس و خوشایند ایجاد کند.
منظرههای بویایی تاریخی با هوش مصنوعی
پروژه اروپایی Odeuropa از روشهای دیجیتال برای بازسازی فراتر از نمونههای فیزیکی استفاده میکند. این پروژه با جمعآوری بیش از ۲.۵ میلیون مرجع بوی تاریخی از اسناد و تصاویر، و استفاده از هوش مصنوعی، قادر به بازآفرینی رایحههای پیچیدهای مانند میدانهای نبرد، کانالهای آمستردام قرن هفدهم و حتی تصورات قرن شانزدهمی از جهنم مسیحی شده است. این رویکرد امکان ایجاد «مناظر بویایی» همهجانبهای از تاریخ را فراهم میآورد.
به گفته پژوهشگران، این تلاشها صرفاً نوستالژیک نیستند، بلکه فرصتی حیاتی برای درک عمیقتر فرهنگ، هنر و علم از دست رفته دورانهای گذشته فراهم میکنند.
- بازسازی بوها تجربه بازدید از مکانهای تاریخی را غنیتر میسازد.
- حس بویایی امکان ایجاد تجربه شخصی و ماندگار از تاریخ را فراهم میکند.
- روشهای نوین از ترکیب شیمی، اسناد و هوش مصنوعی بهره میبرند.
- نمونههای بازسازی شده شامل بوی کتاب، مومیایی و فضاهای تاریخی است.
«بدون دسترسی به بوهای قدیمی، ما صمیمیت شکلگرفته بین انسان و اشیا را از دست میدهیم.»
این تلاشها نشان میدهند که برای «سفر در زمان» و درک کامل تاریخ، تنها بینایی و لامسه کافی نیست؛ بلکه استشمام رایحهها یک بعد ضروری و اغلب نادیده گرفته شده از تجربه انسانی است که اکنون علم در حال بازیابی آن است.
