ارتباط بیخوابی و زوال عقل: برآورد تأثیر آن بر جمعیت سالمندان
مطالعهای جدید نشان میدهد ۱۲.۵ درصد از موارد زوال عقل در سالمندان آمریکا میتواند به بیخوابی نسبت داده شود؛ برآورد میشود سالانه حدود ۴۵۰ هزار مورد قابل پیشگیری باشد.
تأثیر بیخوابی بر بروز سالانهی زوال عقل در سالمندان
پژوهشگران مؤسسات علمی آمریکا با بازتحلیل دادههای مربوط به ۵,۸۹۹ فرد ۶۵ ساله و بالاتر، تأثیر کمّی بیخوابی بر بروز زوال عقل را در سطح جمعیت ایالات متحده برآورد کردند. یافتههای کلیدی این مطالعه نشان میدهد که ۱۲.۵ درصد از موارد زوال عقل در این گروه سنی، که معادل تقریبی ۴۵۰ هزار مورد در سال تنها در آمریکا است، میتواند مستقیماً به مشکلات خواب نسبت داده شود. هدف این پژوهش، تعیین «سهم منتسب به جمعیت» (PAF) بود، شاخصی که میزان بیماری قابل پیشگیری را در صورت حذف یک عامل خطر خاص مشخص میکند. این اولین باری بود که چنین برآوردی برای بیخوابی و زوال عقل در سطح جمعیت آمریکا انجام میشد.
پژوهشگران با ترکیب دادههای گزارششدهی افراد در مورد علائم بیخوابی و تشخیصهای پزشکی زوال عقل احتمالی (که شامل آزمونهای افت شناختی بود)، با نتایج مطالعات طولی پیشین که ضریب خطر نسبی ۱.۵۱ برابری را برای افراد مبتلا به بیخوابی در ابتلا به زوال عقل آلزایمری نشان داده بودند، به محاسبهی PAF پرداختند. این محاسبه منجر به برآورد قابل توجه PAF برابر با ۱۲.۵ درصد شد، به این معنا که تقریباً از هر هشت مورد زوال عقل، یک مورد ممکن است با مداخله علیه بیخوابی قابل پیشگیری باشد. این عدد نشاندهندهی اهمیت بالای سلامت خواب به عنوان یک عامل خطر اصلاحپذیر برای حفظ عملکرد شناختی سالمندان است.
- اهمیت آماری: برآورد PAF معادل ۴۴۹,۰۶۹ مورد زوال عقل قابل پیشگیری در سال ۲۰۲۲ در افراد بالای ۶۵ سال در آمریکا است.
- مقایسه با سایر عوامل خطر: تأثیر بیخوابی در این مطالعه بین سهم کمشنوایی متوسط تا شدید (۱۶.۹ درصد) و کمشنوایی خفیف (۳.۹ درصد) قرار میگیرد.
- محدودیتها و روابط دوطرفه: اگرچه مدل PAF بر فرض رابطهی علت و معلولی استوار است، اما محققان اذعان دارند که این رابطه ممکن است دوطرفه باشد؛ یعنی تغییرات مغزی مرتبط با زوال عقل نیز میتواند منجر به اختلالات خواب شود.
- توزیع جمعیتی: بار زوال عقل منتسب به بیخوابی اندکی در زنان بیشتر و بیشترین تعداد موارد در بزرگسالان ۸۵ سال و بالاتر مشاهده شد.
- تأکید بر مداخله: یافتهها قویاً بر لزوم ادغام جدی سلامت خواب در مراقبتهای روتین سالمندان و استراتژیهای پیشگیری از زوال عقل تأکید میکنند.
پژوهشگران در مقاله خود بیان کردند: «برآورد ما [PAF ۱۲.۵ درصدی] نشان میدهد بیخوابی تأثیر چشمگیری در سطح جمعیت دارد و ظرفیت قابلتوجهی برای مداخلات پیشگیرانه در سالمندان ایجاد میکند.»
«پرداختن به بیخوابی از طریق مداخلات هدفمند و متناسب با جنسیت میتواند نقشی کلیدی در کاهش خطر زوال عقل در سطح جمعیت ایفا کند.»
نتیجهگیری کلی بر این پایه استوار است که با توجه به قابلیت اصلاحپذیری مشکلات خواب، تمرکز بر بهبود سلامت خواب میتواند به شیوهای مؤثر و در مقیاس وسیع، در کاهش بار جهانی زوال عقل نقش داشته باشد، حتی اگر علت اصلی و معلول بودن این رابطه همچنان نیازمند تحقیقات بیشتری باشد.
