نگرانی عارف از فراموشی ریشه‌های حوادث اجتماعی و کوتاه‌تر شدن فاصله ناآرامی‌ها

ضرورت ریشه‌یابی حوادث اجتماعی و نقش نخبگان

محمدرضا عارف، معاون اول رئیس‌جمهور، در دیدار با استادان علوم اجتماعی، بر اهمیت ریشه‌یابی علمی و اجتماعی حوادث اجتماعی تأکید کرد. وی اشاره نمود که بحث‌ها پس از وقوع چنین رویدادهایی معمولاً مقطعی و گذرا هستند و به‌سادگی به فراموشی سپرده می‌شوند. این رویکرد، به زعم وی، منجر به کوتاه‌تر شدن فاصله زمانی میان بروز ناآرامی‌های آتی خواهد شد. عارف پیچیدگی‌های حوزه علوم انسانی و اجتماعی را مورد توجه قرار داد و بیان کرد که در این حوزه، هم در مرحله تشخیص مساله و هم در ارائه راهکار، اختلاف دیدگاه‌های جدی وجود دارد که این امر تصمیم‌سازی را دشوار می‌سازد.

وی با استناد به نظریه سیستم‌ها، اهمیت شناخت درست سیستم و حفظ پایداری و کارآمدی آن را یادآور شد و هشدار داد که کوچک‌ترین ورودی می‌تواند خروجی‌های سیستم را به‌شدت تغییر دهد؛ لذا حساسیت به ورودی‌های اثرگذار بسیار حیاتی است. عارف تأکید کرد که نخبگان و دانشگاهیان باید نسبت به این ورودی‌ها دقیق باشند و فراتر از فعالیت‌های کلاس درس، به بررسی مسائل کلان کشور بپردازند و راهکارهای عملیاتی ارائه دهند.

• مسئولیت اجتماعی دانشگاهیان: استادان علوم انسانی باید تولیدات علمی خود را به‌گونه‌ای ارائه دهند که اثر ملموس در حل مشکلات مردم داشته باشد و صرف انتشار مقاله کافی نیست.
• ریشه‌یابی حوادث: ضروری است که دلایل قرار گرفتن جوانان کشور در برابر یکدیگر مورد بررسی علمی قرار گیرد و نخبگان علمی و سیاسی در این زمینه پاسخگو باشند.
• سرمایه اجتماعی: کشور با مساله جدی سرمایه اجتماعی روبرو است و برگزاری نشست‌های منظم با حضور نخبگان برای تحلیل و حل مسائل حیاتی تلقی می‌شود.
• پیچیدگی مسائل: در حوزه علوم اجتماعی، وجود اختلاف دیدگاه جدی در تشخیص و ارائه راهکار، فرآیند تصمیم‌گیری را پیچیده می‌کند.
• حساسیت بالا: سیستم‌ها نیازمند حساسیت بالا نسبت به ورودی‌های اثرگذار هستند، زیرا تغییرات کوچک تأثیرات بزرگی خواهد داشت.

عارف در مورد حوادث دی‌ماه اظهار تأسف کرد و گفت: «باید بررسی شود چرا جوانان کشور در برابر یکدیگر قرار گرفتند. همه این افراد ایرانی هستند و لازم است نخبگان علمی و سیاسی درباره ریشه‌های این وضعیت پاسخگو باشند.»

وی تأکید کرد: «معمولاً پس از وقوع حوادث اجتماعی، بحث‌ها مقطعی است و به‌تدریج به فراموشی سپرده می‌شود، در حالی که بدون ریشه‌شناسی، فاصله بروز ناآرامی‌ها کوتاه‌تر خواهد شد.»

در نهایت، سخنان عارف نشان‌دهنده دغدغه عمیق نسبت به پایداری اجتماعی و لزوم حرکت از واکنش‌های مقطعی به سمت تحلیل‌های سیستمی و بلندمدت است. او نقش دانشگاهیان و نخبگان را در این مسیر کلیدی دانسته و خواستار تعمیق بررسی‌ها برای جلوگیری از تکرار بحران‌ها شد.