تأثیر وقایع ایران بر جشنواره فیلم فجر ۴۴؛ بغض سینماگران
چهلوچهارمین جشنواره فیلم فجر در سایه حوادث اخیر و بُهت جامعه به پایان رسید. نشستهای خبری با تسلیت و پرسش درباره نسبت هنرمندان با وضعیت امروز ایران همراه بود.
تأثیر حوادث جاری بر جشنواره فیلم فجر
چهلوچهارمین جشنواره فیلم فجر، که از ۱۱ بهمن آغاز و در ۲۲ بهمن به پایان رسید، به شکلی عمیق تحت تأثیر وقایع ماه گذشته و “بُهت امروز” جامعه ایران قرار داشت. منوچهر شاهسواری، دبیر این دوره، توانست رویداد را از نظر ظاهری به سلامت مدیریت کند، اما فضای غالب بر نشستهای خبری و اختتامیه، بازتابدهنده شرایط اجتماعی بود. اکثر نشستها با تسلیت به داغداران آغاز شد و پرسش اصلی از حاضران درباره نسبت آنها با “وضعیت کنونی ایران” بود.
فقدان هنرمندان و سایه غم
یکی از برجستهترین موارد، نشست خبری فیلم «آرامبخش» بود که تنها با حضور تهیهکننده، مجتبی رشوند، برگزار شد. رشوند اعلام کرد که جواد گنجی، دستیار اول کارگردان، از دست رفته است و تیم تولید عزادار است. یاد جواد گنجی در نشستهای دیگر مانند «تقاطع نهایی» نیز گرامی داشته شد. کاظم دانشی، نویسنده و کارگردان «زنده شور»، نمایش فیلمش را به او تقدیم کرد و آرزوی گذر از “سایه جنگ” را داشت. این تسلیتها در دیگر نشستها نیز به صورت گذرا تکرار میشد.
اشاره به شکاف و انزوای هنرمندان
خبرنگاران مکرراً درباره “شکاف ایجادشده” پرسشهایی مطرح میکردند. سیدمهدی جوادی، تهیهکننده «گیس»، دلیل غیبت برخی هنرمندان را “هجمه فاشیستهای رسانهای” مانند سال ۱۴۰۱ دانست که باعث شده برخی هنرمندان از حضور بترسند. محمدحسین مهدویان، کارگردان «نیمشب»، نیز اظهار داشت که از “ستارههای ترسو” استفاده نکرده، زیرا مجبور بود برای حضور آنها التماس کند. این اظهارات با انتقاد محمدرضا شریفیان روبرو شد که معتقد بود اینگونه اظهارنظرها عامل تشدید دوقطبی است و پیشنهاد داد که به جای جشنواره، آن را “فستیوال” بنامند و با شمع به یاد جانباختگان شروع کنند.
«در روزهایی که خانوادههای بسیاری داغدارند، این رویداد را دستکم به لحاظ اسمی، نه جشنواره که فستیوال بنامیم.»
امانتداری جوایز و تفسیر موضعگیریها
در بخش جوایز نیز غیبتها و نمایندگیها به چشم خورد. مارال فرجاد که برنده نقش مکمل زن شد، به دلیل شیمیدرمانی پیامی ارسال کرد. جوایز اصلی مرد و زن را نمایندگان بازیگران دریافت کردند. کاظم دانشی که به جای بهرام افشاری جایزه نقش اصلی مرد را گرفت، گفت: «چی فکر میکردیم، چی شد؟... آنها حق بدهید که دلشان نیاید حتی یک نفر از هوادارانشان را از خودشان ناراحت بکنند.» همایون اسعدیان، مدیرعامل خانه سینما، در مراسم اختتامیه تأکید کرد که نه کسانی که نیامدهاند “ترسو” هستند و نه کسانی که آمدهاند “خائن”.
«نه آنها که به جشنواره نیامدهاند، “ترسو” هستند و آنها که به جشنواره آمدهاند، “خائن”.»
در مجموع، چهلوچهارمین جشنواره فیلم فجر، علیرغم مدیریت ظاهری، تالاری بود که در آن سینماگران ناگزیر از مواجهه با فضای سنگین اجتماعی و سیاسی روز ایران بودند، که این امر منجر به بیان صریح یا تلویحی شکافها و فقدانها در جامعه هنری شد.
