انتقاد به سهمیهبندی بنزین: تخصیص یارانه به خودرو به جای فرد ناعادلانه است
طبق مصوبه جدید دولت، سهمیههای بنزین ۶۰ و ۱۰۰ لیتری حفظ شده و قیمت بنزین مازاد ۵ هزار تومان تعیین شده است. منتقدان میگویند این روش باعث توزیع ناعادلانه یارانه میشود چون خانوادههای بدون خودرو از یارانه انرژی محروم میمانند.
انتقاد از سهمیهبندی بنزین و طرح راهکار جایگزین
مصوبه جدید دولت در زمینه سهمیهبندی بنزین اگرچه تلاش دارد مصرف مازاد را با قیمت بالاتر کنترل کند، اما به باور کارشناسان مسئله عدالت را حل نکرده است. در این سیستم، یارانه به خودرو تخصیص مییابد نه به فرد، بنابراین خانوادههای کمدرآمدی که خودرو ندارند، عملاً از یارانه انرژی محروم میمانند و سهم آنان به جیب مصرفکنندگان پر مصرف میرود. این نوع توزیع “ناعادلانه” باعث گسترش پنهانی اختلاف طبقاتی شده و بار مالی بیشتری بر دوش بودجه عمومی میگذارد.
- الگوی جایگزین “انرژی به کدملی” پیشنهاد شده که در آن سهمی از انرژی کشور برای هر فرد تعریف میشود.
- در این الگو فردی که خودرو ندارد میتواند سهم خود را بفروشد یا نقد کند.
- بیش از ۶۰ درصد خانوارهای کمدرآمد به دلیل نداشتن خودرو از سهمیه بنزین استفاده نمیکنند.
- حذف سهمیه از خودروهای دوم، وارداتی و دولتی اقدام مثبتی است اما مشکل اصلی پابرجاست.
- سیاست انرژی موفق باید همزمان کاهش مصرف و افزایش عدالت را دنبال کند.
“وقتی یارانه به خودرو میرسد، خانوادهای که خودرو ندارد، عملاً کنار گذاشته میشود.” “سیاستی که فقط مصرف را کنترل کند، ولی توزیع یارانه را عادلانه نکند، در افکار عمومی پذیرفته نخواهد شد.”
برای اصلاح پایدار باید مشوق و بازدارنده به صورت همزمان و در قالب یک نظام شفاف تعریف شود. همچنین هماهنگی با زیرساخت حملونقل و توسعه سوختهای جایگزین مانند CNG ضروری است. دولت باید به سمت اصلاحات ساختاری حرکت کند تا هم عدالت رعایت شود و هم مصرف بهینه گردد.
