شکلگیری جنبش فرهنگی زنان مسلمان اوکراینی؛ روز جهانی حجاب فراتر از تقویم
زنان مسلمان اوکراین روز جهانی حجاب را تبدیل به جنبشی فرهنگی مستمر کردهاند که بر ترویج احترام و همزیستی در جامعه چندفرهنگی تاکید دارد و فعالیتها آن به مراکز فرهنگی عمومی نیز گسترش یافته است.
تبدیل روز حجاب به گفتمان فرهنگی در اوکراین
زنان مسلمان اوکراین موفق شدهاند رویداد «روز جهانی حجاب» را از یک مناسبت نمادین یکروزه به یک جنبش فرهنگی مستمر تبدیل کنند که ابعاد آن در سراسر کشور گسترش یافته است. این جنبش بر ترویج ارزشهایی چون احترام و همزیستی در یک جامعه چندفرهنگی تمرکز دارد. این فعالیتها دیگر محدود به مراکز اسلامی نیستند، بلکه با مشارکت در مؤسسات فرهنگی عمومی مانند کتابخانههای دولتی و مراکز ملی، توانستهاند موضوع حجاب را به عرصه عمومی و مدنی بکشانند و موانع روانی را از میان بردارند. این رویکرد، حجاب را به عنوان یک انتخاب دینی آگاهانه و هویت فرهنگی با ابعاد مشترک انسانی معرفی میکند.
فعالیتهای این جنبش به صورت جلسات مستقل و متوالی در شهرها برگزار شده و پیام محتوایی واحدی دارند. مشارکت سازمان زنان مسلمان، بهویژه از طریق ابتکار «مریم»، به این مناسبت ماهیتی جامع بخشیده است. هدف اصلی این جلسات، ارائه تصویری از حجاب فراتر از کلیشههای رایج، به عنوان نمادی از انتخاب شخصی ناشی از اعتقاد و هویت است.
گسترش فعالیتها به حوزه عمومی و مدنی
یکی از نکات برجسته در فعالیتهای این جنبش، گسترش آن به مؤسسات فرهنگی عمومی مانند کتابخانههای دولتی است. این امر نشاندهنده پذیرش نهادی گفتگو و تلاش برای گنجاندن بحث حجاب در فرهنگ عمومی است. این تغییر مسیر از حوزه مذهبی به حوزه مدنی، کانالهای ارتباطی مستقیمی با مخاطبان غیرمسلمان در محیطی بیطرف فراهم کرده است.
به طور نمونه، در مرکز فرهنگی ملی کتابخانه منطقهای زاپوریژژیا، رویدادی برگزار شد که به معرفی اهمیت مذهبی و فرهنگی حجاب اختصاص داشت. در این جلسات، شرکتکنندگان درباره دلایل پوشیدن حجاب و شباهتهای پوشش سنتی اوکراینی با همتایان آن در دیگر فرهنگها گفتگو کردند. همچنین، نمایش عملی روشها و سبکهای مختلف پوشیدن حجاب، تجربیات زنان مسلمان اوکراینی را برجسته ساخت.
«این تغییر از حوزه مذهبی به حوزه مدنی به شکستن موانع روانی و گشودن کانالهای مستقیم ارتباط با مخاطبان غیرمسلمان در محیطی بیطرف از نظر فرهنگی کمک کرد.»
ارتباط دادن حجاب اسلامی به پوشش سر زنان در میراث اوکراینی، این عمل را در بستر تاریخی و انسانی گستردهتری قرار داد و آن را به عنوان یک عمل فرهنگی مشترک در تمدنهای متنوع به نمایش گذاشت. این فعالیتها به تقویت نزدیکی و درک متقابل در جامعه زاپوریژژیا کمک شایانی نمود.
- فعالیتها به یک رویداد مرکزی محدود نشده و در شهرهای مختلف به صورت جلسات متوالی برگزار میشوند.
- گسترش فعالیتها به کتابخانههای دولتی و مراکز فرهنگی ملی نشاندهنده پذیرش نهادی گفتگو است.
- هدف اصلی ارائه حجاب به عنوان یک انتخاب شخصی و نه نمادی از تحمیل است.
- ارتباط دادن حجاب به پوشش سنتی اوکراینی، بُعد فرهنگی آن را تقویت میکند.
- این جنبش به عنوان الگویی برای تبدیل مناسبت نمادین به یک حرکت اجتماعی تثبیت شده است.
«این رویداد نشان میدهد که روز جهانی حجاب در اوکراین به چارچوبی برای گفتگوی فرهنگی گسترده تبدیل شده است که از طریق آن زنان مسلمان حضور خود را در جامعه به عنوان یک نیروی فعال و مشارکتی در ایجاد درک متقابل بازتعریف میکنند.»
