دعوت از وزرای خارجه 6 کشور عربی به مذاکرات استانبول و تضمین پزشکیان از مصر
ایران اعلام کرده تنها درباره برنامه هستهای مذاکره میکند، در حالی که آمریکا خواستار بحث درباره برنامه موشکی و حمایتهای منطقهای تهران است. وزرای خارجه 6 کشور عربی به این مذاکرات دعوت شدهاند.
گفتوگوهای ایران و آمریکا با میانجیگری منطقهای
گزارشهای منتشر شده حاکی از دعوت وزرای امور خارجه شش کشور عربی شامل عربستان سعودی، قطر، امارات متحده عربی، مصر، پاکستان و عمان برای مشارکت در مذاکرات آتی بین ایران و آمریکا در استانبول است. این تحولات دیپلماتیک در حالی رخ میدهد که موانع مهمی همچنان بر سر راه توافق کامل میان تهران و واشنگتن وجود دارد. ایران موضعی شفاف در قبال میانجیهای منطقهای اتخاذ کرده و اعلام نموده است که مذاکراتش صراحتاً محدود به برنامه هستهای خواهد بود. در مقابل، آمریکا تمایل دارد که دایره گفتگوها را به مسائلی گستردهتر از جمله محدود کردن برنامه موشکی ایران و همچنین نفوذ و حمایت آن از متحدانش در منطقه خاورمیانه گسترش دهد.
مذاکرات هستهای در مورد تعهدات ایران کماکان با چالشهایی مواجه است. بهطور مشخص، تهران در برابر مطالبات کلیدی آمریکا مبنی بر توقف تولید اورانیوم غنیشده و همچنین واگذاری ذخایر موجود خود مقاومت میکند. تمرکز اصلی ایران بر حفظ حق توسعه صلحآمیز هستهای خود است، در حالی که طرف آمریکایی به دنبال اطمینان از عدم توسعه قابلیتهای غیرصلحآمیز است.
نقش تضمینهای منطقهای و طرحهای پیشنهادی
یکی از تحولات مهم در این زمینه، رایزنیهای مقامات ایرانی، به ویژه مسعود پزشکیان، با مقامات مصری بوده است. بر اساس گزارشها، پزشکیان در گفتوگوی خود با رئیسجمهور مصر، خواستار دریافت تضمینهایی از سوی آمریکا شده است مبنی بر اینکه ایران در طول هرگونه مذاکرات مورد حمله نظامی قرار نخواهد گرفت. این موضوع نشاندهنده لزوم ایجاد فضای امنیتی برای پیشبرد فرآیند دیپلماتیک است.
همچنین، گفتوگوهایی میان پزشکیان و رئیس جمهور مصر درباره یک طرح پیشنهادی گسترده که توسط عمان و قطر تدوین شده، صورت گرفته است. این طرح که بر اساس الگوهایی برای حل بحرانهای منطقهای مانند غزه و اوکراین طراحی شده، شامل ترکیبی از اقدامات عملی برای مدیریت پرونده غنیسازی اورانیوم است. این بسته پیشنهادی همچنین شامل ارائه مشوقهای اقتصادی و تعهدات امنیتی متقابل به طرفین است. این در حالی است که هنوز مشخص نیست که آیا آمریکا از این طرح حمایت میکند یا تمایلی به مشارکت جدی در چارچوب آن دارد یا خیر.
- ایران تاکید دارد که مذاکرات باید صرفاً متمرکز بر موضوع هستهای باشد.
- آمریکا خواستار گنجاندن ابعاد موشکی و نفوذ منطقهای ایران در مذاکرات است.
- شش کشور عربی به منظور ایفای نقش میانجی و ناظر در مذاکرات استانبول دعوت شدهاند.
- تضمینهای امنیتی، بهویژه در قبال عدم حمله آمریکا، از دغدغههای اصلی تهران است.
- طرح پیشنهادی عمان و قطر شامل مشوقهای اقتصادی در کنار مدیریت غنیسازی اورانیوم است.
“ایران به میانجیهای منطقهای اطلاع داده که فقط درباره برنامه هستهای خود گفتوگو خواهد کرد، در حالی که آمریکا خواستار مذاکرات گستردهتری است.”
“پزشکیان در جریان گفتوگوی خود با رئیسجمهور مصر گفت که از آمریکا تضمین می خواهد که در طول هرگونه مذاکرات مورد حمله قرار نگیرد.”
این تلاشهای دیپلماتیک پیچیده نشان میدهد که مسیر بازگشت به توافق و کاهش تنشهای منطقهای نیازمند نقشآفرینی فعال قدرتهای منطقهای و دریافت تضمینهای محکم بینالمللی است. موفقیت یا عدم موفقیت این مذاکرات به میزان انعطاف دو طرف و پذیرش چارچوبهای پیشنهادی میانجیها بستگی خواهد داشت.
