توضیح مفهوم «دیابت عصبی» و علائم مرتبط با استرس
بررسی اصطلاح «دیابت عصبی» که به افزایش موقت قند خون ناشی از استرس شدید اطلاق میشود و تفکیک آن از دیابت واقعی.
آیا «دیابت عصبی» وجود دارد؟
اصطلاح «دیابت عصبی» در سالهای اخیر به شکل گستردهای در میان مردم رواج یافته است. بسیاری از افراد زمانی که پس از یک فشار روانی شدید، خشم یا استرس ناگهانی دچار افزایش موقت قند خون میشوند، به اشتباه تصور میکنند که به نوع جدیدی از دیابت مبتلا شدهاند. اما واقعیت علمی این پدیده چیست؟ دکتر مینا مویدنیا، فوقتخصص غدد و متابولیسم کودکان، به خبرآنلاین توضیح میدهد که در علم پزشکی، اصطلاح رسمی به نام «دیابت عصبی» وجود ندارد. این عبارت توسط مردم برای توصیف حالتی به کار میرود که در آن استرس شدید سبب افزایش موقت سطوح قند خون میشود.
افرادی که پانکراس (لوزالمعده) سالمی دارند، نگران این حالت نیستند، زیرا پس از فروکش کردن استرس، قند خون آنها به طور طبیعی به سطح عادی باز میگردد. نگرانی اصلی زمانی مطرح میشود که فرد از پیش دارای زمینهی دیابت باشد؛ در این حالت، استرس میتواند به عنوان محرکی عمل کرده و بیماری را آشکار سازد یا سرعت بروز آن را افزایش دهد. در نتیجه، این افزایش قند خون ناشی از ترشح هورمونهای مرتبط با استرس است، نه یک بیماری دیابت مستقل.
علائم مرتبط با استرس شدید
از آنجا که «دیابت عصبی» یک بیماری رسمی نیست، علائم اختصاصی ندارد. با این حال، هنگامی که فرد دچار استرس شدید میشود که منجر به افزایش قند خون موقت شده است، ممکن است علائمی مشابه با واکنشهای استرسی را تجربه کند که نباید آنها را به اشتباه ناشی از دیابت دانست. این علائم شامل موارد زیر هستند:
- تپش قلب نامنظم یا سریع
- تعریق بیش از حد
- خشکی دهان
- احساس ضعف یا تشدید گرسنگی موقت
- افزایش موقتی قند خون
این واکنشها به طور مستقیم تحت تأثیر هورمونهای استرس مانند کورتیزول و آدرنالین هستند. اگر فردی سابقه بیماری زمینهای دیابت نوع ۲ را داشته باشد، این استرس میتواند وضعیت را پیچیدهتر کرده و نیاز به مدیریت دقیقتر داشته باشد.
«نگرانی واقعی زمانی شروع میشود که فرد زمینهی دیابت داشته باشد و استرس آن را آشکار کند.»
مدیریت و تفکیک شرایط
شناخت تفاوت میان افزایش قند خون واکنشی ناشی از استرس و دیابت واقعی اهمیت بالایی دارد. در حالی که افزایش قند خون تحت تأثیر هیجانات شدید گذراست و پس از رفع عامل استرسزا فروکش میکند، دیابت یک وضعیت متابولیک مزمن است که نیاز به مدیریت پزشکی مداوم دارد. برای افرادی که سابقه خانوادگی دیابت دارند یا علائم پایداری از افزایش قند خون نشان میدهند، مشورت با فوق تخصص غدد جهت بررسیهای دقیقتر اولین گام ضروری است.
«افرادی که پانکراس سالمی دارند، پس از پایان استرس، قند خونشان بهطور طبیعی پایین میآید.»
در مجموع، درک این نکته حائز اهمیت است که «دیابت عصبی» یک اصطلاح عمومی است و واکنشهای فیزیولوژیک بدن به استرس شدید را بازتاب میدهد. تمرکز باید بر روی مدیریت استرس و غربالگری منظم برای دیابت نوع ۲ در گروههای پرخطر باشد تا از بروز یا تشدید عوارض جلوگیری شود.
