ده مانع راهبردی صادرات فولاد ایران و نقشه راه عبور از گلوگاهها توسط امین ابراهیمی
مدیرعامل گروه فولاد خوزستان ده چالش اصلی صادرات فولاد ایران از جمله بحران انرژی، بیثباتی مقررات، چالشهای ارزی و لجستیکی را تشریح کرد و راهکارهای مدیریتی ارائه داد.
ده مانع کلیدی صادرات صنعت فولاد ایران
امین ابراهیمی، مدیرعامل گروه فولاد خوزستان، در نشستی با رئیسجمهور، تحلیلی جامع از وضعیت صادرات فولاد ایران ارائه داد و ده مانع راهبردی پیش روی این صنعت استراتژیک را برشمرد. وی تأکید کرد که تداوم این موانع میتواند مزیتهای رقابتی فولاد ایران در بازارهای جهانی را به شدت تضعیف کند. یکی از مهمترین و اولین چالشها، ناترازی و گرانی انرژی—بهویژه برق و گاز—بود که منجر به قطعیهای فصلی و کاهش بهرهبرداری از ظرفیتهای تولیدی شده است. راهکار پیشنهادی شامل اولویتدهی رسمی به صنایع صادراتمحور و توسعه نیروگاههای خودتأمین است.
چالش دوم مربوط به بیثباتی سیاستگذاری و مقررات صادراتی است. تغییرات مکرر دستورالعملها، اعمال عوارض صادراتی مقطعی، و عدم هماهنگی بین نهادهای تصمیمگیر مانع از برنامهریزی بلندمدت شده است. برای غلبه بر این مشکل، ابراهیمی بر لزوم تدوین نقشه راه صادراتی میانمدت و ایجاد یک ستاد واحد برای حکمرانی صادرات فولاد تأکید کرد.
محدودیتهای مالی، ارزی و تحریمی نیز ریسک صادرات را افزایش داده است. دشواری در نقلوانتقال ارز و ریسک بلوکه شدن منابع، توسعه پیمانهای پولی دوجانبه و استفاده از سازوکارهای تسویه منطقهای را ضروری ساخته است. سایر موانع شامل افزایش هزینههای تولید و کاهش رقابتپذیری، ضعف لجستیک و زیرساختهای صادراتی (مانند کمبود پایانههای تخصصی)، و موانع رقابتی در بازار جهانی بود. همچنین، ریسکهای قراردادی و حقوقی نظیر جرایم تأخیر تحویل و ضعف پوشش بیمهای نیازمند استانداردسازی قراردادها است.
موانع فناورانه و کمبود محصولات با ارزش افزوده بالا، ضرورت حرکت به سمت تولید فولادهای آلیاژی و توسعه R&D را برجسته میسازد. علاوه بر این، الزامات زیستمحیطی و مقررات کربنی آینده (مانند CBAM) نیازمند سرمایهگذاری جدی در فولاد سبز و استقرار نظام پایش کربن است.
در نهایت، نظام چندنرخی ارز و الزام بازگشت ارز صادراتی با نرخهای غیرتعادلی، به عنوان دهمین مانع اصلی مطرح شد که پایداری صادرات را به خطر میاندازد. حرکت به سمت یکسانسازی نرخ ارز، یک الزام حیاتی است.
- ناترازی انرژی: نیازمند اولویتدهی رسمی به صنایع صادراتمحور و توسعه نیروگاههای خودتأمین.
- بیثباتی مقررات: ضرورت تدوین نقشه راه صادراتی و تثبیت قوانین با ایجاد یک ستاد واحد.
- چالشهای ارزی: توسعه پیمانهای دوجانبه و تقویت صندوق ضمانت صادرات برای کاهش ریسک تحریمها.
- لجستیک ضعیف: سرمایهگذاری در بنادر تخصصی و توسعه حملونقل ریلی صادراتمحور.
- الزامات کربنی: لزوم سرمایهگذاری در تولید فولاد سبز برای حفظ جایگاه بینالمللی.
ابراهیمی تأکید کرد: «ناترازی مزمن برق و گاز و اعمال محدودیتهای فصلی، هم تعهدات صادراتی را با ریسک مواجه کرده و هم موجب کاهش بهرهبرداری از ظرفیت تولید شده است.»
وی افزود: «تغییرات مکرر دستورالعملها، عوارض صادراتی مقطعی و نبود هماهنگی میان نهادهای تصمیمگیر، امکان برنامهریزی بلندمدت صادراتی را از تولیدکنندگان سلب کرده است.»
گروه فولاد خوزستان با ارائه این بسته راهبردی، خواستار یک رویکرد مدیریتی و اجرایی همزمان برای رفع گلوگاههای ساختاری و سیاستی شد تا صنعت فولاد بتواند جایگاه صادراتی خود را در بازارهای جهانی حفظ کرده و توسعه دهد. تمرکز بر ثبات مقررات، حکمرانی انرژی و یکسانسازی نرخ ارز، نقشه راه اصلی برای پایداری و رشد این صنعت حیاتی دانسته میشود.
