بررسی گسترده مذاکرات مسقط ایران و آمریکا و دستاوردهای آن

پژواک مذاکرات مسقط ایران و آمریکا

نخستین دور مذاکرات ایران و آمریکا در مسقط پس از یک دوره پرتنش آغاز شد، در شرایطی که منطقه در آستانه جنگ قرار داشت. این مذاکرات که با میانجیگری عمان و تلاش دیگر کشورهای منطقه صورت گرفت، به دلیل اهمیت حیاتی آن در جلوگیری از یک درگیری گسترده منطقه‌ای، مورد توجه گسترده رسانه‌های جهان قرار گرفت. بر اساس اظهارات مقامات ایرانی، سید عباس عراقچی، نتیجه ملموس این نشست، صرفاً ابراز تمایل متقابل برای ادامه گفتگوها بود. این تعهد به ادامه مذاکرات، در فضای نگران‌کننده منطقه‌ای، به عنوان یک نشانه امیدبخش تلقی می‌شود، هرچند که راه درازی تا رسیدن به توافق وجود دارد.

مذاکرات در دو بخش انجام شد و اگرچه فضای حاکم بر آن مثبت ارزیابی شد، چالش اصلی همچنان بی‌اعتمادی میان طرفین باقی است. عراقچی تصریح کرد که اگر روند مذاکرات به همین منوال ادامه یابد، دستیابی به یک چهارچوب مورد توافق ممکن خواهد بود.

فعالیت‌های دیپلماتیک جانبی

همزمان با مذاکرات مستقیم در مسقط، دیپلماسی فشرده‌ای در سطوح دیگر نیز جریان داشت:

• چین: کاظم غریب‌آبادی، معاون وزیر امور خارجه ایران، دیدارهایی در شرق آسیا، از جمله با مقامات چینی انجام داد. وزارت خارجه چین رسماً از ایران در دفاع از منافعش حمایت کرده و با «قلدری‌های یک‌جانبه» مخالفت نمود.
• جمهوری آذربایجان: سفر وزیر دفاع ایران به باکو و گفتگو با الهام علی‌اف، در بحبوحه تنش‌ها منطقه‌ای، به عنوان پیامی نظامی از سوی تهران تلقی می‌شود.
• مصر، ترکیه، قطر و امارات: وزرای خارجه این کشورها نیز رایزنی‌های گسترده‌ای جهت کاهش تنش و حمایت از راه‌حل‌های دیپلماتیک برگزار کردند.

بازتاب‌های بین‌المللی و اختلافات دستور کار

رسانه‌های جهان، از جمله گاردین، رویترز و ال‌پاییس، این مذاکرات را تلاشی «حساس و پرمخاطره» برای حفظ کانال دیپلماتیک ارزیابی کردند. تمرکز اصلی اختلافات بر دستور کار مذاکرات بود؛ آمریکا خواهان گسترش گفت‌وگوها به برنامه موشکی و مسائل منطقه‌ای بود، در حالی که ایران بر محدود ساختن گفتگوها به پرونده هسته‌ای اصرار داشت.

روزنامه «گاردین» مذاکرات مسقط را تلاشی «حساس و پرمخاطره» در قالب یک کوشش برای جلوگیری از تشدید تنش توصیف کرد.

در مقابل، برخی طرف‌ها مانند صدراعظم آلمان، با موضع‌گیری خصمانه، تلاش در کارشکنی روند مذاکرات داشتند که با واکنش تند ایران مواجه شد. اتحادیه اروپا، از طریق سخنگوی خود، بر این باور تأکید کرده که دیپلماسی تنها راه حل پایدار است.

سید عباس عراقچی پس از اتمام مذاکرات گفت: «شروع خوبی برای مذاکرات داشتیم و می‌تواند ادامهٔ خوبی هم داشته باشد.»

در نهایت، مذاکرات غیرمستقیم پس از چند دور گفتگو به پایان رسید و طرفین توافق کردند که پس از مشورت با پایتخت‌ها، برای دور بعدی تصمیم‌گیری کنند. این امر نشان می‌دهد که علی‌رغم عدم دستیابی به توافق نهایی، اراده سیاسی برای ادامه مسیر دیپلماتیک وجود دارد.