واکنش کارگردان «حاشیه» به اتهام شعارزدگی در پرداخت دین و مذهب در فیلم

دفاع کارگردان «حاشیه» از پرداخت دینی در سینما

محمد علیزاده، کارگردان فیلم سینمایی «حاشیه» که نمایش آن در چهل‌وچهارمین جشنواره فیلم فجر با حواشی همراه بود، در نشست خبری فیلم خود به انتقادات پاسخ داد. این فیلم که داستان یک طلبه جوان به نام محسن (با بازی هادی کاظمی) را روایت می‌کند که پس از وقوع حادثه‌ای مجبور به سکونت در حاشیه تهران شده و با گم شدن دختر کوچک خود مواجه می‌گردد، اساساً بر محوریت تجربه زیسته کارگردان و همسایگی‌اش با یک روحانی شکل گرفته است. علیزاده ایده اولیه این فیلم را متعلق به سال ۱۳۹۸ دانست و اعلام کرد که پس از ناکامی در همکاری با بنیاد سینمایی فارابی، فیلم با همکاری حوزه هنری به سرانجام رسید.

نکته اصلی بحث در نشست خبری به موضوع طرح مسائل مذهبی و دینی در فیلم بازمی‌گشت. علیزاده به شدت با این دیدگاه که هرگونه پرداختن به موضوع دین و مذهب در سینما و تلویزیون ایران به معنای «شعارزدگی» است، مخالفت کرد. او عنوان کرد که در سینمای ایران تعداد فیلم‌هایی با موضوعات حساس مانند «دزدیده شدن کودکان» بسیار محدود است و نباید هرگاه سخنی از مقدسات به میان می‌آید، اتهام شعارزدگی مطرح شود. او با قاطعیت اعلام کرد: «اگر چنین چیزی شعارزدگی‌ است، ترجیح می‌دهم ادامه مسیر فیلم‌سازی‌ام همین باشد.» این اظهارنظر نشان‌دهنده موضع مستحکم او در برابر نقدهایی بود که سعی داشتند کارکرد اثر هنری او را صرفاً در چارچوب شعارگرایی تعریف کنند.

خلاصه داستان و ساختار فیلم حاشیه

فیلم «حاشیه» با بازیگرانی چون هادی کاظمی و مهران احمدی، به زندگی در حاشیه شهر و مشکلات آن می‌پردازد، جایی که فرضیه اصلی داستان حول محور جستجوی کودکان گمشده شکل می‌گیرد. تهیه کننده فیلم، یوسف منصوری، نیز به یکی از پرسش‌ها مبنی بر اینکه آیا وجود شخصیت روحانی (محسن) صرفاً برای جلوگیری از اتهام «سیاه‌نمایی» بوده است، پاسخ منفی داد.

• فیلم «حاشیه» حاصل همکاری محمد علیزاده (نویسنده و کارگردان) با بنیامین هفت‌لنگ و تهیه‌کنندگی یوسف منصوری است.
• قصه فیلم بر محوریت طلبه‌ای است که به‌دلیل پرداخت دیه ناچار به مهاجرت به حاشیه تهران می‌شود.
• علیزاده تاکید کرد که فیلمش بر پایه تجربه زیسته و همسایگی او با یک روحانی شکل گرفته است.

محمد علیزاده در دفاع از رویکرد هنری خود اظهار داشت: «نمی‌توان هر جا صحبت از دین و مذهب شد، دیگران را به شعارزدگی متهم کنیم.»

یکی از حاضران پرسید که آیا اگر شخصیت طلبه وجود نداشت، فیلم به «سیاه‌نمایی» متهم نمی‌شد، که تهیه‌کننده این موضوع را رد کرد.

در مجموع، نشست خبری فیلم «حاشیه» بیش از آنکه بر جزئیات فنی فیلم متمرکز باشد، به دفاع کارگردان از اصالت طرح مضامین مذهبی و دینی در بستر اجتماعی سینمای ایران اختصاص یافت. این موضع‌گیری نشان می‌دهد که علیزاده قصد پرهیز از این حوزه را ندارد.