روزنامه جمهوری اسلامی: زمان ادغام ارتش و سپاه فرا رسیده است
تحلیل روزنامه جمهوری اسلامی درباره ضرورت ادغام ارتش و سپاه در سایه تهدیدات امنیتی و فشارهای اقتصادی، با استناد به سوابق تاریخی و نظرات آیتالله هاشمی رفسنجانی.
ضرورت انسجام ساختار دفاعی ایران
روزنامه جمهوری اسلامی با اشاره به تشدید تهدیدات امنیتی منطقهای ناشی از لشکرکشیهای ارتش آمریکا و فشارهای سنگین اقتصادی داخلی، بحثهای ملی پیرامون انسجام را مجدداً مطرح کرده است. این انسجام نه تنها شامل همبستگی اجتماعی و بهبود معیشت مردم است، بلکه نیازمند وحدت، کارآمدی و صلابت در ساختار دفاعی کشور است. این موضوع که دههها در سیاست دفاعی پنهان مانده بود، اکنون به یک پرسش راهبردی تبدیل شده است: آیا ساختار کنونی نیروهای مسلح با الزامات امنیت ملی مطابقت دارد؟
بر اساس یادداشت منتشره، آیتالله هاشمی رفسنجانی در سال ۱۳۶۸ نگرانیهایی درباره هزینههای گزاف سازمانهای موازی و ضرورت ادغام ارتش و سپاه مطرح کرده بود. «امام نگران بودند که ادغام ارتش و سپاه باعث خشم نیروها و درگیری شود؛ گرچه پذیرفتند که سرانجام باید یکی شوند، اما زمان را مناسب نمیدانستند.» با این حال، در مقطع پس از انقلاب، نهادهایی مانند شهربانی، ژاندارمری و کمیتههای انقلاب اسلامی که کارکرد حیاتی داشتند، دچار موازیکاری شده بودند. ادغام سه نهاد مذکور و تشکیل «نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران (ناجا)» نمونهای از حرکت به سمت حکمرانی ساختارمند بود، اما ادغام ارتش و سپاه همواره حساسیت ویژهای داشت، زیرا وحدت فرماندهی در عرصه دفاع ملی شرط بقا و موفقیت تلقی میشد.
تلاشهای اولیه آیتالله هاشمی رفسنجانی
پس از پذیرش مسئولیت فرماندهی کل قوا توسط آیتالله هاشمی رفسنجانی، ادغام نیروهای موازی در دستور کار قرار گرفت و تلاشهای جدی برای ادغام ارتش و سپاه آغاز شد. با این حال، با رحلت امام خمینی و آغاز رهبری آیتالله خامنهای، ایشان دستور توقف طرح ادغام را صادر کردند و اعلام نمودند که اعتقادی به ادغام ندارند و ارتش و سپاه باید به عنوان دو بازوی مسلح انقلاب به همکاری ادامه دهند. رهبری خواستار تفکیک منضبط مأموریتها شدند.
گسترش نقشها و تبعات آن
مشکل از جایی آغاز شد که تفکیک مأموریتهای تعریفشده بهطور کامل و منضبط اجرا نشد و شاهد حضور فزاینده نیروهای مسلح در حوزههایی فراتر از مأموریتهای صرفاً نظامی بودیم؛ از اقتصاد و سیاست گرفته تا رسانه. این گسترش نقشها، طبق این تحلیل، به جای افزایش قدرت ملی، به شکلگیری تصویری «مناقشهبرانگیز» و «جناحی» منجر شد که در داخل محل اختلاف سیاسی و در خارج، بهانهای برای تحریمها و فشارهای پرهزینه علیه منافع ملی ایران گردید. نویسنده معتقد است که بسیاری از مشکلات کنونی، از اقتصاد تا سیاست خارجی، محصول همین درهمریختگی نقشهاست.
«شاید بخش مهمی از مشکلات امروز ما، از اقتصاد تا سیاست خارجی، محصول درهمریختگی نقشهاست؛ جایی که نهاد نظامی وارد میدانهایی میشود که نه برای آن طراحی شده و نه پاسخگوی تبعاتش است.»
- وحدت فرماندهی و انسجام ساختاری در شرایط تحولات منطقهای حیاتی است.
- تداوم فعالیت نهادهای موازی پس از عبور از شرایط اضطراری، پیامدهای منفی به همراه داشت.
- تفکیک مأموریتهای ارتش و سپاه در عمل از مسیر اصلی خود فاصله گرفت.
- گسترش نقشهای غیرنظامی موجب اختلافنظر و هزینه برای کشور شده است.
- بازگشت به منطق قانون و تقسیمکار نهادی میتواند موجب مهار دشمن و کاهش هزینهها شود.
