انتشار ۱۸ هزار برگ سند از وزیر سه پادشاه قاجار
انتشار کتابی شامل اسناد میرزا علیاصغرخان امینالسلطان، وزیر سه پادشاه قاجار، شامل فرامین، قراردادها و مکاتبات با دربار قاجار، که به سازمان اسناد ملی ایران اهدا شده است.
انتشار مجموعه اسناد تاریخی امینالسلطان در آرشیو ملی
مجموعهای ارزشمند شامل ۱۸ هزار برگ سند از میرزا علیاصغرخان امینالسلطان، صدراعظم و وزیر سه پادشاه دوره قاجار، به سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران منتقل شد. این اسناد که بخشی از میراث مکتوب و فرهنگی ایران محسوب میشوند، از طریق وکیل بازماندگان خاندان امینالسلطان به این نهاد تحویل داده شده و پس از ارزیابی، مجموعهای گرانبها را تشکیل دادهاند. این مجموعه اکنون در کتابی با عنوان «اسناد اتابک؛ مجموعه اسناد خریداریشده میرزا علیاصغرخان امینالسلطان در آرشیو ملی ایران» معرفی و منتشر شده است. امینالسلطان در طول تقریباً یک ربع قرن، در دوران سلطنت ناصرالدینشاه، مظفرالدینشاه و محمدعلیشاه، مناصب کلیدی حکومتی را بر عهده داشت و نقش محوری در قراردادها و تحولات ملی و بینالمللی مهمی ایفا کرد. اهمیت این اسناد در آن است که پرده از جزئیات بسیاری از وقایع تاریخی معاصر برمیدارند.
این مجموعه عظیم شامل اسناد متنوعی است که عمق فعالیتهای سیاسی و مدیریتی امینالسلطان را نشان میدهد. کتاب منتشرشده با هدف تسهیل دسترسی پژوهشگران و دانشجویان به این منابع برای انجام تحقیقات نوآورانه در زمینه تاریخ معاصر ایران تدوین شده است. این تلاش، گامی مؤثر در جهت روشنتر ساختن ابعاد کمتر شناختهشده دوره قاجار به شمار میرود.
محتوای اصلی مجموعه اسناد اتابک
مجموعه اهدایی شامل موارد زیر است:
- ۱۸ هزار برگ سند، شامل فرامین، احکام، قراردادها و مبایعهنامهها.
- ۴۰ عدد طومار و ۲۹۴ جلد دفترچه شامل اسناد جمع و خرج مملکتی و گزارشهای حکومتی.
- مکاتبات شخصی و اداری ناصرالدینشاه و مظفرالدینشاه با امینالسلطان در امور گوناگون.
- مجموعهای از عکسها و نقشههای جغرافیایی مربوط به دوره قاجار، هرچند بخش کوچکی مربوط به دوره پهلوی اول نیز دیده میشود.
نقش امینالسلطان در تحولات تاریخی
امینالسلطان در معاملات و امتیازات مهمی چون واگذاری امتیاز تنباکو به انگلیسیها، قراردادهای تلگراف با روسیه، امتیاز بانک استقراضی و چندین قرارداد تجاری دیگر مستقیماً دخیل بوده است. این اسناد به وضوح نقش او در معادلات داخلی و خارجی عصر قاجار را روشن میسازد.
«بخش عمده این اسناد که از اهمیت ویژهای برخوردار است، دربرگیرنده مکاتبات ناصرالدینشاه و مظفرالدینشاه قاجار با امینالسلطان در زمینههای گوناگون امور مملکتی و شخصی است.»
«این کتاب با هدف معرفی علمی و نظاممند این مجموعه و طبقهبندی موضوعی و تاریخی آن صورت گرفته است تا دسترسی پژوهشگران، دانشجویان و علاقهمندان به تاریخ ایران تسهیل گردد.»
در نهایت، انتشار این اسناد تصویری عمیقتر و مستندتر از دوران اوج و افول قاجاریه و نقش شخصیتهای کلیدی مانند امینالسلطان ارائه میدهد و منابع دست اول ارزشمندی را در اختیار مورخان قرار میدهد تا بتوانند تحولات سیاسی و اقتصادی تاریخ معاصر ایران را از زاویهای جدید مورد بررسی قرار دهند.
