پیامدهای اقتصادی بسته شدن تنگه هرمز بر تجارت جهانی انرژی
بسته شدن تنگه هرمز، روزانه بیش از ۲۰ میلیون بشکه نفت و بخش قابل توجهی از LNG جهان را متوقف میکند که معادل یکپنجم کل مصرف نفت جهان است و موجب شوک بزرگ در اقتصاد جهانی میشود.
پیامدهای جهانی بسته شدن تنگه هرمز
بسته شدن تنگه هرمز به عنوان یکی از حیاتیترین شاهراههای حمل و نقل انرژی جهان، میتواند شوکی معادل یک «زلزله چند ریشتری» بر اقتصاد جهانی وارد کند. روزانه بیش از ۲۰ میلیون بشکه نفت خام و سهم قابل توجهی از تجارت جهانی گاز طبیعی مایع (LNG) از این معبر باریک میان ایران و عمان عبور میکند که برآورد میشود معادل حدود یکپنجم کل مصرف نفت جهان باشد. این وابستگی شدید به یک نقطه کانونی، نشاندهنده آسیبپذیری ساختار فعلی انرژی بینالمللی است. به گفته تحلیلگران اقتصادی، توقف جریان انرژی در این تنگه صرفاً یک آمار فنی نیست، بلکه به منزله توقف چرخ اقتصاد جهانی در کوتاهمدت خواهد بود.
کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس مانند عربستان سعودی، امارات، کویت و قطر، مدلهای اقتصادی خود را بر مبنای تضمین امنیت و باز بودن دائمی این مسیر بنا نهادهاند. در صورت بسته شدن تنگه، صادرات انرژی این کشورها در روزهای اولیه با قفل شدن مواجه شده و بحرانهای بودجهای، ارزی و احتمالاً تنشهای اجتماعی گریبانگیر آنها خواهد شد. این کشورها برخلاف ایران که سابقه انطباق با محدودیتهای اقتصادی را دارد، مسیرهای جایگزین کافی یا ظرفیت خطوط لوله جایگزین برای جبران این خلأ را در اختیار ندارند، حتی با حمایتهای امنیتی آمریکا، بازارهای جهانی حاضر به خرید نفت با ریسک بالا نخواهند بود.
تشدید بحران اقتصادی و تورم جهانی
شوک ناشی از بسته شدن تنگه هرمز، بلافاصله خود را در بازار انرژی نشان خواهد داد. پیشبینی میشود قیمت جهانی نفت در مدت کوتاهی از مرز ۱۲۰ دلار عبور کرده و در صورت تشدید تنشها، به ارقام ۱۴۰ یا حتی ۱۵۰ دلار در هر بشکه نیز برسد. این افزایش قیمت نفت، پیامدهای زنجیرهای گستردهای در پی خواهد داشت؛ از جمله تورم جهانی، رکود اقتصادی، سقوط بازارهای مالی و افزایش قابل توجه هزینه حمل و نقل که به طور مستقیم بر معیشت مردم در اروپا و آسیا فشار وارد میکند. عملاً، هزینه این بحران در پمپبنزینهای سراسر جهان پرداخت خواهد شد.
بحران ویرانگرتر LNG
در حالی که شوک نفتی خطرناک است، بحران مرتبط با گاز طبیعی مایع (LNG) میتواند ویرانگرتر باشد. قطر به عنوان یکی از بزرگترین صادرکنندگان LNG جهان، تقریباً تمام صادرات خود را از تنگه هرمز عبور میدهد. اروپا که پس از بحرانهای ژئوپلیتیکی اخیر به شدت به گاز منطقه خلیج فارس متکی شده است، نه تنها با افزایش شدید قیمتها، بلکه با کمبود فیزیکی انرژی مواجه خواهد شد. این وضعیت میتواند منجر به زمستانهای سردتر، افزایش فشار سیاسی و اجتماعی در قاره اروپا و بازگشت کلیت امنیت انرژی اروپا به نقطه بسیار شکنندهای شود.
- وابستگی کشورهای خلیج فارس: مدلهای اقتصادی مبتنی بر جریان آزاد نفت و گاز، در صورت بسته شدن تنگه در چند هفته متلاشی میشوند.
- افزایش قیمت نفت: احتمال جهش قیمت نفت به بیش از ۱۲۰ دلار در هر بشکه در کوتاهمدت.
- پیامدهای اجتماعی: تورم شدید، رکود اقتصادی و فشار بر معیشت خانوارها در آسیا و اروپا.
- بحران LNG: کمبود فیزیکی گاز مایع برای اروپا و تشدید ناپایداری انرژی قاره سبز.
- هزینه بالای مداخله نظامی: حتی توانایی نظامی آمریکا برای بازگشایی تنگه نیز با هزینههای زمانی و اقتصادی سنگینی همراه است که برای بازار انرژی بسیار حیاتی است.
