راهکارهای افزایش نعمتهای مادی و معنوی طبق فرمایشات آیتالله مصباح یزدی
آیتالله مصباح یزدی با استناد به آیه شریفه «لَئِنْ شَکَرْتُمْ لأََزِیدَنَّکُم» تأکید کرد که شکرگزاری موجب افزایش نعمتهای مادی و معنوی میشود و عمل به وظایف در هر مرتبه از نورانیت، وعده الهی برای افزایش آن را محقق میسازد.
تبیین سیره اولیای الهی و مراتب شکرگزاری
آیتالله محمدتقی مصباح یزدی در شرح مناجات شعبانیه، به تبیین مفاهیم عمیق معنوی و ارتباط انسان با خداوند پرداخت. ایشان با استناد به فرازهایی از این دعا، بر اهمیت التزام عملی به مسیر حق تأکید ورزیدند. نکاتی چون روشنی راه برای کسانی که از خدا استمداد میجویند و پناه داده شدن کسانی که به دامن رحمت الهی چنگ میزنند، از جمله محورهای اصلی این سخنان بود. ولایت خدا به عنوان «پیوند و ارتباط نزدیک همراه با اثرگذاری» تعریف شد، که میتواند طرفینی (مانند رابطه خدا و مؤمن) یا یکطرفه باشد. کسانی که «ولیّ الله» میشوند، یعنی تحت نظارت و تدبیر الهی قرار دارند، از منظر قرآن «لا خَوْفٌ عَلَیْهِمْ وَلا هُمْ یَحْزَنُونَ» هستند، زیرا از خیر مطلق بودن تدبیر الهی اطمینان دارند.
نورانیت و معرفت الهی امری اکتسابی از طریق تلاش فردی نیست، بلکه عطای الهی است که خداوند آن را به بندگان شایسته عطا میکند. درخواست برای افزایش محبت الهی و قرارگیری در میان «اهل ولایت» نیازمند درخواست جدی و کسب شایستگی لازم است. همانطور که در آیات تأکید شده، خداوند بر همه کسانی که ایمان دارند ولایت دارد، اما مراتب این ولایت و نزدیکی متفاوت است و شایستگی فرد در تعیین مرتبه او نقش دارد.
- مراتب ولایت و محبت الهی: مراتب ولایت الهی مایل به بینهایت است؛ از قناعت به روزی حلال و رفع گرفتاریهای اولیه، تا عشق ورزیدن به خداوند به دلیل درک عظمت او که متصدی امور وی شده است.
- تفاوت کمکهای الهی: خداوند به همه (دنیاپرستان و خداپرستان)، کلاً کمک میکند، اما کیفیت و هدف این کمکها متفاوت است و گاهی مواردی که انسان ناپسند میشمارد (مانند فقر و بلا)، حکمتهایی در تدبیر الهی دارد.
- نور معرفت و شایستگی: نورانی شدن دل و دسترسی به معرفت، از طریق مطالعه صرف نیست؛ بلکه نیازمند افاضه و اعطای الهی است، یعنی «وَمَنْ لَمْ یَجْعَلِ اللهُ لَهُ نُوراً فَما لَهُ مِنْ نُور».
- ارزش عبادت از روی شکر: عبادتکنندگان به سه دسته تقسیم میشوند: بندگان (ترس از عذاب)، تاجران (امید به پاداش) و آزادگان (سپاسگزاری و محبت). عبادت آزادگان که بر اساس «حُبّاً له و شکراً» است، ارزشمندترین نوع عبادت است.
- اهمیت شکرگزاری: طبق فرمایشات آیتالله مصباح یزدی، شرط افزایش نعمتهای مادی و معنوی، شکرگزاری پس از کسب هر مرتبه از نورانیت است، بر اساس وعده مؤکد الهی: «وَإِذْ تَأَذَّنَ رَبُّکُمْ لَئِنْ شَکَرْتُمْ لأََزِیدَنَّکُم».
ایشان تأکید کردند که ارزش دو رکعت نماز که از روی «حبّ یا شکر» خوانده شود، بالاتر از هزار رکعت نماز است که با انگیزههای کسب ثواب یا ترس از عقاب انجام میگیرد، زیرا محبتورزیده، از ولینعمت خود توقع پاداش ندارد.
کمالات معنوی نیازمند زحمتی بسیار بیشتر از امور مادی هستند و نباید به دستاوردهای موقت قانع شد. همانگونه که سقوط افرادی چون بلعم باعورا هشداری است بر این نکته که باید هر مرتبه کسبشده را سکوی پرش به مرحله بالاتر قرار داد و از اولیای الهی برای رسیدن به این درجات و افزایش محبت الهی استمداد جست.
