حرام مطلق اعلام شدن موسیقی در افغانستان از زبان سرپرست گروه «سلام افغانستان»

موسیقی افغانستان در محاق: روایتی از جشنواره فجر

گروه موسیقی «سلام افغانستان» به سرپرستی حمید سائل، اخیراً در حاشیه برگزاری جشنواره موسیقی فجر در تالار رودکی به روی صحنه رفت و قطعاتی از موسیقی بومی و فولکلور افغانستان را اجرا کرد. حمید سائل، سرپرست این گروه، در حاشیه این اجرا، به اهمیت برگزاری جشنواره فجر برای جامعه موسیقی اشاره کرد و آن را عاملی امیدبخش برای زنده نگه داشتن عرصه موسیقی دانست. او ابراز خرسندی نمود که این روزنه‌ها به گروه‌هایی مانند آن‌ها اجازه فعالیت می‌دهد.

اشتراکات عمیق موسیقی ایران و افغانستان

سائل به اشتراکات تاریخی و فرهنگی گسترده میان موسیقی ایران و افغانستان پرداخت. او تأکید کرد که ارتباط شعری میان دو کشور بسیار وسیع است و اشعار معاصر دو ملت در آثار موسیقایی مورد استفاده قرار می‌گیرد. علاوه بر این، همکاری‌های مشترک در حوزه آهنگسازی و همنوازی سازها، بستر مهمی برای تولید آثار موسیقایی مشترک را فراهم آورده است. این پیوند فرهنگی از طریق زبان و ادبیات، تقویت‌کننده تعامل هنری دو ملت است.

تفاوت‌ها در سازشناسی و ساختارها

با وجود اشتراکات، تفاوت‌هایی نیز در سازشناسی مشاهده می‌شود. ساز «رباب» که نام مشترکی در هر دو کشور دارد، از نظر ظاهری، شیوه نوازندگی و حتی برخی نت‌های اجرایی در ایران و افغانستان متفاوت است. این تفاوت‌ها نشان‌دهنده سیر تحول مستقل موسیقی در هر کشور است، هرچند که ریشه تاریخی مشترک برجاست. تفاوت در شکل بدنه ساز، تعداد سیم‌ها و روش مضراب‌گذاری بر رنگ صوتی نهایی تأثیر می‌گذارد.

اعلام رسمی حرام بودن موسیقی در افغانستان

مهم‌ترین بخش اظهارات سائل مربوط به وضعیت فعلی موسیقی در افغانستان بود. او صراحتاً اعلام کرد که «در افغانستان موسیقی به‌طور مطلق حرام اعلام شده و حتی اجازه شنیده شدن صدای یک ساز نیز وجود ندارد.» وی افزود که این قوانین جدید و حکومت حاکم، موسیقی را کاملاً ممنوع و زیرساخت‌های آن را تخریب کرده‌اند. سائل تأکید کرد که موسیقی نیاز اساسی جامعه است و بدون آن، جامعه «بی‌روح» می‌شود و ابزاری حیاتی برای فرهنگ‌سازی از دست می‌رود.

«چیزی از موسیقی از بین نرفته است، اما قوانینی که اخیراً اعمال شده و حکومتی که روی کار آمده، همه چیز را ممنوع و تخریب کرده است. در افغانستان موسیقی به‌طور مطلق حرام اعلام شده و حتی اجازه شنیده شدن صدای یک ساز نیز وجود ندارد.»

نمایش پیوندهای فرهنگی در صحنه

اجرای گروه «سلام افغانستان» شامل موسیقی فولکلور مناطق مختلف این کشور، به‌ویژه منطقه‌ی هرات بود. هدف اصلی این اجرا، نمایش ارتباطات موسیقایی و فرهنگی میان ایران و افغانستان در عرصه بین‌المللی بود. حضور یک گروه افغانستانی با محوریت موسیقی سنتی در یکی از مهم‌ترین رویدادهای هنری ایران، نشان‌دهنده پایداری تعاملات فرهنگی علی‌رغم اختلافات سیاسی است.

«تلاش ما بر این بود که ارتباطات موسیقایی میان ایران و افغانستان را به نمایش بگذاریم و امیدواریم این اجرا مورد پسند مخاطبان قرار گرفته باشد.»

این اجرا فرصتی بود تا مردم ایران با بخش‌هایی از میراث موسیقایی افغانستان آشنا شوند و بر اساس سخنان سائل، امید است حامل پیامی مثبت و اثرگذار برای هنرمندان و عموم مردم باشد. ظرفیت‌های همکاری مشترک همچنان پابرجا بوده و جشنواره‌هایی نظیر موسیقی فجر می‌توانند بستر تقویت این پیوندها را فراهم آورند.