معرفی کتاب «حکمرانی بد و فساد» و برآورد ۱.۸ میلیارد نفر رشوه دهنده

حکمرانی بد، فساد و هزینه جهانی آن

این متن به معرفی کتاب مهم «حکمرانی بد و فساد» نوشته دکتر ریچارد رز می‌پردازد که توسط هدایت کارگرشورکی ترجمه و توسط انتشارات روزنه به چاپ رسیده است. موضوع اصلی کتاب، معضل گسترده حکمرانی بد در جهان و هزینه‌های سنگینی است که شهروندان در قبال آن می‌پردازند. بر اساس داده‌های منحصر به فرد این کتاب که حاصل پیمایشی از بیش از ۱۷۵ هزار نفر در ۱۲۵ کشور است، سالانه بیش از ۱.۸ میلیارد نفر مجبور به پرداخت رشوه به مقامات دولتی می‌شوند.

این پدیده ناشی از شایع‌تر بودن حکمرانی بد نسبت به حکمرانی خوب در بسیاری از مناطق جهان، به ویژه کشورهای در حال توسعه، است. فساد به عنوان یکی از علل اصلی این امر، کیفیت خدمات اجتماعی حیاتی مانند بهداشت و آموزش را تنزل داده و نهادهای اجرای قانون را تضعیف می‌کند. در شرایط حکمرانی بد، شهروندان برای دریافت خدمات اداری ناچار به استفاده از «روابط» یا پرداخت رشوه می‌شوند، در حالی که در حکمرانی خوب، دریافت خدمات از طریق فرآیندهای اداری طبیعی صورت می‌گیرد.

ابعاد مختلف فساد و سیاست

کتاب فراتر از فسادهای کوچک روزمره، به فساد سیستمی و سوءاستفاده‌های کلان نیز اشاره می‌کند. در بخشی از نقد، بیان می‌شود که در بسیاری از کشورها، سیاستمداران با وعده‌های انتخاباتی فریبنده پس از رسیدن به قدرت رفتاری متضاد از خود نشان می‌دهند. همچنین، سازمان‌های بزرگ با بهره‌برداری از منافذ قانونی، در قراردادهای کلان (مثل خرید تجهیزات نظامی یا پروژه‌های زیرساختی) به دنبال کسب سودهای سرشار و فرار مالیاتی هستند. این یافته‌ها ریشه در تحلیل‌های جامع داده‌های پیمایشی بین‌المللی دارد که پوشش گسترده‌ای از قاره‌های مختلف از جمله آفریقا، آسیا، خاورمیانه و قاره آمریکا دارد.

«هر ساله بیش از ۱/۸ میلیارد نفر در جهان، هزینه حکمرانی بد را به صورت پرداخت رشوه به مقامات دولتی می‌پردازند. چنین شرایطی به این دلیل پدید آمده که حکمرانی بد بسیار شایع‌تر از حکمرانی خوب است و فساد، یکی از علت‌های اصلی آن محسوب می‌شود.»

نویسنده کتاب

دکتر ریچارد رز، نویسنده کتاب، دانشمند علوم سیاسی آمریکایی و استاد سیاست در اسکاتلند است که تحقیقات گسترده‌ای در زمینه‌های دموکراسی، انتخابات و انتقال سیاست داشته است. تحصیلات عالی او در دانشگاه‌های جان هاپکینز و آکسفورد نشان‌دهنده عمق دانش او در این حوزه است.

• معضل جهانی: پرداخت رشوه به عنوان هزینه حکمرانی بد، افراد زیادی را درگیر می‌کند.
• تأثیرات اجتماعی: فساد باعث کاهش کیفیت خدمات عمومی مانند بهداشت و آموزش می‌شود.
• روش تحقیق: داده‌های کتاب حاصل پیمایش نظرات بیش از ۱۷۵ هزار نفر در ۱۲۵ کشور است.
• تفاوت حکمرانی: در حکمرانی خوب، خدمات از مسیر قانونی و در حکمرانی بد با واسطه یا رشوه دریافت می‌شود.
• فساد نخبگان: سیاستمداران و سازمان‌های بزرگ نیز از طریق سوءاستفاده از قوانین به دنبال منافع نامشروع هستند.

«در کشورهای برخوردار از حکمرانی خوب، شهروندان می‌توانند به صورتی طبیعی آنچه را که از حکومت نیاز دارند از طریق فرآیندهای اداری دریافت کنند.»

این کتاب با ارائه داده‌های کمی و کیفی، تصویری دقیق از چالش‌های فساد اداری و لزوم بهبود ساختارهای حکمرانی در سطح جهانی ارائه می‌دهد و مطالعه آن برای درک سازوکارهای فساد ضروری است.