تولد سرود «این بانگ آزادیست» بر اساس شعارهای انقلابی مردم تهران
بررسی چگونگی شکلگیری سرود نمادین «این بانگ آزادیست» توسط حمید سبزواری و احمدعلی راغب با الهام از شعارهای خیابانی مردم در آستانه پیروزی انقلاب اسلامی ایران.
تولد «این بانگ آزادیست» در کوچههای انقلاب
سرود مشهور و نمادین «این بانگ آزادیست کز خاوران خیزد» که اکنون جزئی جداییناپذیر از خاطرات انقلاب اسلامی ایران است، حاصل تلاش جمعی شاعران و هنرمندان در دوران اوج هیجان انقلابی بود. این اثر در زمره اولین سرودهایی است که پیش از پیروزی انقلاب ساخته شد و به سرعت به نمادی از ندای مردم تبدیل گشت. سرایندۀ این اثر مرحوم حمید سبزواری بود و آهنگسازی آن را مرحوم احمدعلی راغب بر عهده داشت، در حالی که مشهورترین اجرای آن با صدای محمد گلریز ضبط و پخش شد. تمرکز اصلی شاعران در آن دوره، بر این بود که خواستههای اصلی مردم معترض را در قالب شعار و شعر بیان کنند تا در تظاهراتهای خیابانی روز بعد طنینانداز شود.
محمد گلریز، از اعضای این گروه، بیان کرده است که منزل آنها و آقای راغب نزدیک به منزل حمید سبزواری بود و آنها عملاً به یک گروه همکاریکننده تبدیل شده بودند. ایده اصلی پشت این اثر، الگوبرداری مستقیم از شعارهای خیابانی مردم بود. گلریز و راغب برای درک بهتر ریتم و آهنگ مورد نیاز، در تظاهراتها شرکت میکردند. به گفته او، سرود «این بانگ آزادی است» مستقیماً از «نفس پاک مردم» متولد شد و همین ویژگی سبب شد تا به سرعت در دلها جای گیرد. شبها، شعرها با هماهنگی تلفنی با سبزواری شکل میگرفت و راغب نتنویسی را انجام میداد.
متن و محتوای انقلابی سرود
شعر این سرود منعکسکننده جوش و خروش ملت در برابر وضعیت پیشین و عزم آنان برای دستیابی به آزادی و حفظ ارزشهای اسلامی بود. عبارات کلیدی مانند «فریاد انسانهاست کز نای جان خیزد» و «آتشفشان قهر ملتهای در بند است» به خوبی بیانگر احساسات عمومی در آن ایام بود. بخش پایانی سرود که حاوی شعار «الله اکبر، خمینی رهبر» است، به عنوان یک پارادایم تثبیتکننده در اذهان جمعی ماندگار شد.
«سرود این بانگ آزادی است در حقیقت از نفس پاک مردم متولد شد، با همان ریتم و آهنگ و مسلماً همین ویژگی باعث شد تا به دل بنشیند.»
این اثر بارها و بارها در مناسبتهای انقلابی و پیش از بخشهای خبری رادیو پخش شد و به بخشی از حافظه تاریخی ایران بدل گشت. فعالیتهای حمید سبزواری تنها به این سرود محدود نبود؛ او در مناسبتهای مختلفی مانند گرامیداشت امام خمینی(ره)، شهادت شهید مطهری، آزادسازی خرمشهر و تسخیر لانه جاسوسی نیز ترانهها و شعرهای ماندگاری سرود که یادآور روزهای پرالتهاب انقلاب هستند.
- شعر «این بانگ آزادیست» بر اساس شعارهای مردمی در شبهای منتهی به پیروزی انقلاب سروده شد.
- مجموعه شاعران و هنرمندان شبها برای تبدیل شعارهای خیابانی به آثار هنری گرد هم میآمدند.
- این سرود به نمادی ملی تبدیل شد و چندین دهه در مراسم رسمی پخش میگردید.
- از آثار دیگر سبزواری میتوان به کتابهایی چون «سرود درد» و «بانگ جرس» اشاره کرد.
«یکی از فعالیتهای شعرا در آن دوران این بود که شبها دور هم جمع شویم و خواستههای مردم را در قالب شعر و شعار بریزیم تا روز بعد در تظاهراتهای خیایانی از زبان مردم جاری شوند.»
این همدلی عمیق میان مردم و کلام هنرمندان، سرانجام به شکلگیری هویتی جمعی منجر شد که یاد آن هر ساله در روز 22 بهمن زنده نگه داشته میشود. تاریخ انقلاب ایران سرشار از اینگونه آفرینشهای مردمی است که از دل سختیها و مبارزات متولد شدهاند.
