بیماری کبد چرب؛ شایعترین عارضه کبدی که اغلب نادیده گرفته میشود
کبد چرب با ۳۰ درصد شیوع در ایران، रोगی خاموش است که میتواند با بیدردی تا سالها پیشروی کرده و منجر به سکتههای قلبی و مغزی یا نارسایی کلیه شود. اصلاح سبک زندگی و ورزش از درمانهای اصلی آن هستند.
کبد چرب؛ تهدیدی خاموش با شیوع بالا در ایران
عارضه کبد چرب به عنوان شایعترین بیماری کبدی شناخته میشود که آمار ابتلای آن در ایران چشمگیر است. بر اساس اظهارات رضا ملک زاده، رئیس پژوهشکده گوارش و کبد دانشگاه علوم پزشکی تهران، حدود ۳۰ درصد جمعیت ایران و نزدیک به ۳۵ درصد مردم تهران به این بیماری مبتلا هستند. نکته نگرانکننده این است که کبد چرب معمولاً هیچ درد یا علامت واضحی ندارد و فرد ممکن است سالها بدون اطلاع از وجود آن زندگی کند. با این حال، این بیماری بسیار خطرناک تلقی میشود زیرا توانایی کوتاه کردن طول عمر و ایجاد ناتوانیهای جدی را دارد. مهمترین خطر کبد چرب، افزایش قابل توجه ریسک بروز حوادث عروقی است؛ چربی اضافی نه تنها در کبد رسوب میکند بلکه در رگهای قلب و مغز نیز تجمع یافته و خطر سکته قلبی و مغزی را به شدت افزایش میدهد. احتمال سکته قلبی در افراد مبتلا به کبد چرب تقریباً ۱۰ برابر افراد سالم تخمین زده میشود. علاوه بر این، این عارضه میتواند منجر به نارسایی کلیه نیز شود.
تشخیص و عوامل خطر
یکی از چالشهای اصلی در تشخیص، عدم وجود علائم اولیه است. حتی طبیعی بودن آنزیمهای کبدی به معنای عدم ابتلا به کبد چرب نیست. بنابراین، لازم است افرادی که دارای علائمی مانند شکم برجسته و تجمع چربی هستند، سونوگرافی انجام دهند و فاکتورهای متابولیک مانند فشارخون، قندخون، و چربی خون (بهویژه LDL) را بررسی کنند. عوامل متعددی در افزایش شیوع کبد چرب نقش دارند که تغییر الگوی زندگی ماشینی در ایران یکی از آنهاست. مصرف کالری روزانه از ۲۰۰۰ به حدود ۳۰۰۰ کالری افزایش یافته و کاهش تحرک (به دلیل استفاده از آسانسور و کم شدن پیادهروی) باعث شده است که ۹۰ درصد ایرانیها تحرک کافی نداشته باشند و حدود ۷۰ درصد با اضافه وزن یا چاقی دست و پنجه نرم کنند. گروههای غذایی مؤثر در تشدید کبد چرب شامل برنج، نان، سیبزمینی و شیرینیها هستند.
- شیوع بالا: حدود ۳۰ درصد مردم ایران مبتلا به کبد چرب هستند.
- خطرات جدی: افزایش ۱۰ برابری خطر سکته قلبی و احتمال نارسایی کلیه.
- علائم پنهان: اغلب بدون علامت بوده و اولین نشانه جدی آن سکته قلبی یا مغزی است.
- تغذیه نامناسب: مصرف بیش از حد برنج، نان، سیبزمینی و شیرینیها نقش محوری دارد.
- عدم تحرک: ۹۰ درصد ایرانیها تحرک کافی ندارند که عامل اصلی چاقی است.
“احتمال سکته قلبی در افراد مبتلا به کبد چرب حدود ۱۰ برابر کسانی است که این بیماری را ندارند.”
“ورزش برای کبد چرب حتی از غذا خوردن مهمتر است. هفتهای پنج روز، هر روز ۳۰ دقیقه ورزش باید به حدی باشد که فرد عرق کند و نفسنفس بزند.”
پیشگیری و درمان
خوشبختانه کبد چرب کاملاً قابل درمان است. کلید اصلی درمان، اصلاح سبک زندگی است. کاهش وزن، اصلاح رژیم غذایی و کنترل فشار و چربی خون از اقدامات اساسی برای پیشگیری از عوارض خطرناک بعدی هستند. دکتر ملک زاده تأکید ویژهای بر به عنوان مؤثرترین درمان دارد. برای کسب نتیجه مطلوب، باید ورزش به حدی با شدت انجام شود که منجر به تعریق و تنگی نفس موقت شود.
