اقدامات ۱۱ کشور برای محدودسازی دسترسی کودکان به شبکه‌های اجتماعی

جنگ جهانی کشورها برای محافظت از کودکان در فضای مجازی

در سال‌های اخیر، نگرانی‌های فزاینده‌ای در مورد تأثیرات مخرب شبکه‌های اجتماعی بر سلامت روان و جان کودکان و نوجوانان مطرح شده است. افشاگری‌ها نشان داده‌اند که پلتفرم‌ها عمداً الگوریتم‌هایی برای به حداکثر رساندن زمان حضور کاربران جوان طراحی کرده‌اند که منجر به اعتیاد و آسیب‌های روانی می‌شود. در پاسخ به این چالش، دولت‌های متعددی از شرق تا غرب جهان در تلاش برای وضع قوانین سختگیرانه‌ای هستند تا دسترسی کودکان به این فضاها را کنترل کنند.

استرالیا به عنوان پیشرو، لایحه ممنوعیت شبکه‌های اجتماعی را برای کودکان زیر ۱۶ سال تصویب کرده و عدم رعایت این قانون با جریمه‌های سنگین روبرو خواهد بود. نخست‌وزیر این کشور اعلام کرد: “ما کنترل اوضاع را پس می‌گیریم.” این اقدامات در راستای حفاظت از نوجوانان در برابر الگوریتم‌های تهاجمی است.

کشورهای دیگری نیز اقدامات مشابهی را دنبال کرده‌اند. فرانسه قانونی را تصویب کرده که استفاده از شبکه‌های اجتماعی را برای زیر ۱۵ سال ممنوع می‌کند و امانوئل مکرون آن را “گامی بزرگ” خواند با این تأکید که “ذهن کودکان ما فروشی نیست.” دانمارک نیز استفاده کودکان زیر ۱۵ سال را ممنوع نموده، هرچند والدین می‌توانند برای کودکان ۱۳ تا ۱۵ ساله استثنائ قائل شوند. وزیر دیجیتالی‌سازی دانمارک بیان کرد: “شبکه‌های اجتماعی تلاش می‌کنند زمان، کودکی و سلامت ما را بدزدند و ما قصد داریم همین حالا این روند را متوقف کنیم.”

دیگر کشورها نیز در مراحل مختلف قانون‌گذاری قرار دارند:

• نروژ در حال بررسی قانونی برای دریافت رضایت والدین جهت ایجاد حساب برای کودکان ۱۳ تا ۱۵ ساله است.
• کره جنوبی به جای ممنوعیت مستقیم، استفاده از موبایل و دستگاه‌های دیجیتال را در کلاس‌های درس ممنوع کرده است (اجرا از مارس ۲۰۲۶).
• انگلستان مشغول بررسی ممنوعیت مشابه استرالیا است و وزرای این کشور در حال بازدید از استرالیا هستند.
• یونان اعلام کرده که بزرگترین “آزمایش کنترل نشده روی ذهن کودکان” را بررسی می‌کند و قبلاً موبایل را در کلاس‌ها ممنوع کرده است.
• ترکیه لایحه‌ای برای احراز سن، فیلتر محتوا و محدودیت‌های شبانه‌روزی اینترنت برای زیر ۱۸ سال آماده می‌کند.
• آلمان نیز به پیروی از استرالیا، مسدودسازی ورود افراد زیر ۱۶ سال به شبکه‌های اجتماعی را بررسی می‌کند.
• جمهوری چک از ممنوعیت برای زیر ۱۵ سال حمایت کرده و کابینه در حال بررسی جدی این طرح است.

در سطح اتحادیه اروپا، پارلمان قطعنامه‌ای غیرالزام‌آور صادر کرده که خواستار وضع حداقل سن ۱۶ سال برای دسترسی به شبکه‌های اجتماعی و چت‌بات‌های هوش مصنوعی است. برای کودکان زیر ۱۳ سال، دسترسی کاملاً مسدود پیشنهاد شده است.

حتی در هند، پیشنهاد ممنوعیت دسترسی زیر ۱۶ سال به عنوان تلاشی برای جلوگیری از تبدیل شدن کودکان به تولیدکنندگان داده بدون مزد برای پلتفرم‌های خارجی مطرح شده است. در مالزی نیز قانون ایمنی آنلاین ۲۰۲۵ شامل ممنوعیت دسترسی زیر ۱۶ سال از سال ۲۰۲۶ خواهد بود.