ارتقاء جایگاه جهانی ایران در پزشکی بازساختی به رتبه هفتم

جهش ایران در پزشکی بازساختی و سلول‌درمانی

دستاورد اخیر ایران در حوزه پزشکی بازساختی، نشان‌دهنده پیشرفت‌های چشمگیر در این فناوری راهبردی است. با استقرار مدیریت جدید در معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست‌جمهوری و ادغام ستادهای مرتبط، طراحی و اجرای منسجم زنجیره ارزش پزشکی بازساختی و محصولات پیشرفته درمانی (ATMPs) در دستور کار قرار گرفت. این رویکرد یکپارچه شامل پوشش تمامی ارکان زیست‌بوم، از جمله منابع انسانی، زیرساخت‌های تحقیقاتی و تولیدی، تنظیم‌گری، تأمین مالی و توسعه بازار بوده است.

یکی از مهم‌ترین نتایج این هماهنگی، افزایش جهشی تعداد محصولات دارای مجوز رسمی در این حوزه بوده است. در حالی که تا پایان سال ۱۴۰۳ تنها یک محصول پزشکی بازساختی مجوزدار در کشور وجود داشت، این رقم در سال ۱۴۰۴ به هفت محصول پیشرفته درمانی ارتقا یافت. این محصولات حوزه‌های مهمی مانند سلول‌درمانی، مهندسی بافت و کارتی‌سل‌درمانی را پوشش داده و برای درمان بیماری‌هایی حیاتی مانند ویتیلیگو، بیماری پیوند علیه میزبان (GVHD)، فلج مغزی (CP)، سوختگی، زخم پای دیابتی، آرتروز و سرطان خون (B-ALL) استفاده می‌شوند.

دستاوردهای بین‌المللی و جایگاه جهانی

رشد کمی و کیفی محصولات مستقیماً بر جایگاه بین‌المللی ایران تأثیرگذار بوده است. بر اساس آمارهای جهانی سال ۲۰۲۵، از مجموع سخت‌افزارها و محصولات ATMP دارای مجوز در سطح جهان، ۷ محصول متعلق به ایران است. این موفقیت باعث شد تا رتبه جهانی ایران از جایگاه دوازدهم به جایگاه هفتم جهانی صعود کند و ایران را در کنار کشورهای پیشرو در این زمینه قرار دهد.

• توسعه زیرساخت‌ها: توسعه زیرساخت‌های تحقیقاتی و تولیدی جهت حمایت از این محصولات انجام شده است.
• سامانه‌سازی: راه‌اندازی سامانه ملی استفاده تحت نظارت محصولات پیشرفته درمانی با آدرس IranATMP.com صورت پذیرفته است.
• تسهیل مقررات: فرآیندهای تنظیم‌گری با همکاری سازمان غذا و دارو و معاونت درمان وزارت بهداشت تسهیل شده‌اند.
• تأمین مالی نوآورانه: طراحی ابزارهای نوین تأمین مالی از طریق صندوق‌های تخصصی و شرکت‌های سرمایه‌گذاری جسورانه (CVCs).

«این دستاوردها نشان می‌دهد پزشکی بازساختی به یکی از پیشران‌های راهبردی نظام سلامت و اقتصاد دانش‌بنیان کشور تبدیل شده است.»

«برخی از محصولات جدید دارای ماهیت فناوری مرزی بوده و ظرفیت صادراتی بالایی را نیز دارا می‌باشند.»

این برنامه‌های توسعه‌ای و موفقیت‌های حاصل از تلفیق علم و فناوری، موقعیت ایران را به عنوان یکی از بازیگران تأثیرگذار در حوزه پزشکی بازساختی در سطح منطقه و جهان تثبیت کرده است.