بررسی دستاوردهای ۴۷ ساله انقلاب اسلامی در حوزه آموزش و پرورش ایران

دستاوردهای چهل و هفت ساله آموزش و پرورش پس از انقلاب

آموزش و پرورش پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران، عرصه‌ای بنیادین برای تحقق آرمان‌های عدالت و برابری فرصت‌ها بوده است. این تحول ساختاری کشور را از نظامی محدود، شهری و طبقاتی به سیستمی فراگیر، سراسری و عدالت‌محور تبدیل کرده است. پیش از انقلاب، آموزش به شدت وابسته به قشر مرفه و اشراف جامعه بود و نرخ سواد کل کشور کمتر از ۵۰ درصد ثبت شده بود. بازماندگی از تحصیل ساختاری و نابرابری در دسترسی آموزشی به ویژه در مناطق محروم، ویژگی بارز آن دوران بود.

پس از انقلاب، تغییر رویکرد اصلی با تثبیت آموزش رایگان و همگانی در اصل ۳۰ قانون اساسی آغاز شد که دولت را موظف به فراهم‌سازی آموزش رایگان تا پایان دوره متوسطه می‌کند. این تعهد، نقطه آغاز تحول بنیادین بود، تحولی که حتی در دوران جنگ تحمیلی نیز متوقف نشد و توسعه مدرسه‌سازی و تربیت معلم ادامه یافت. امروز، بیش از ۱۷ میلیون دانش‌آموز در کشور مشغول به تحصیل هستند و زیرساخت‌های آموزشی در دورافتاده‌ترین نقاط کشور گسترش یافته است.

گسترش فراگیر آموزش و سوادآموزی

یکی از مهم‌ترین دستاوردها، مقابله با بی‌سوادی گسترده در میان بزرگسالان بود. با فرمان امام خمینی (ره)، نهضت سوادآموزی آغاز به کار کرد و طبق اعلام رئیس سازمان نهضت سوادآموزی، میزان سواد در ایران از ۴۷.۵ درصد به ۹۷ درصد رسیده است. این دستاورد، بحران سواد را به یک مسئله محدود تبدیل کرده و نقش مهمی در توسعه سرمایه انسانی کشور ایفا کرده است.

• توسعه زیرساخت‌ها: احداث بیش از نیم میلیون کلاس درس و توسعه مدارس عشایری، شبانه‌روزی و روستایی.
• افزایش نیروی انسانی: رشد تعداد معلمان کشور به بیش از ۶۲۰ هزار نفر و افزایش کادر کیفیت‌بخشی (مشاوران و مراقبان سلامت).
• عدالت آموزشی: اولویت قرار دادن نهضت عدالت آموزشی در دولت چهاردهم برای رفع شکاف‌های منطقه‌ای.
• افتخارات علمی: شکل‌گیری المپیادهای علمی پس از انقلاب و کسب صدها مدال جهانی توسط دانش‌آموزان نخبه.

«آموزش و پرورش در هر جامعه‌ای، صرفاً یک نهاد خدماتی نیست، بلکه زیربنای شکل‌گیری سرمایه انسانی، هویت ملی و قدرت نرم آن کشور است.»

عبدالرضا فولادوند اعلام کرده است که در ۴۵ سال گذشته، بی‌سوادی در ایران از یک بحران فراگیر به یک مسئله محدود تبدیل شده است.

در مجموع، نظام تعلیم و تربیت پس از انقلاب، علی‌رغم باقی ماندن چالش‌هایی در حوزه کیفیت و محتوا، به عنوان یکی از موفق‌ترین حوزه‌های تحقق آرمان عدالت اجتماعی و ارتقای سرمایه انسانی در جمهوری اسلامی ایران محسوب می‌شود و مسیر توسعه ملت را هدایت کرده است.