فعالیت‌های اسرائیل در آفریقا و رقابت‌های جهانی در شاخ آفریقا

تحولات ژئوپلیتیکی در شاخ آفریقا

منطقه شاخ آفریقا، به‌ویژه با تحولات اخیر مربوط به سومالی و سودانلند، به یک عرصه حیاتی برای رقابت‌های جهانی تبدیل شده است. این تغییر موازنه قدرت همزمان با تشدید حملات نظامی ایالات متحده آمریکا علیه اهداف شبه‌نظامی در سومالی رخ داده است. دولت ترامپ، پس از اظهارنظر رئیس‌جمهور مبنی بر اینکه “سومالی اصلاً کشور نیست”، شاهد افزایش چشمگیر بمباران‌ها در این کشور توسط فرماندهی آفریقای فرماندهی مرکزی ایالات متحده (آفیکام) بوده است. این اقدامات نظامی تهاجمی، در کنار تصمیم اسرائیل برای به رسمیت شناختن رسمی «سودانلند»، ماهیت استراتژیک این منطقه را تغییر داده است.

تصمیم اسرائیل که اولین کشوری بود که سودانلند را به رسمیت شناخت، با انتقادات شدید بین‌المللی از سوی کشورهایی نظیر چین، فرانسه، بریتانیا، دانمارک و روسیه، و همچنین اتحادیه آفریقا مواجه شد. تحلیلگران معتقدند که انگیزه اصلی اسرائیل در این اقدام، برقراری یک چالش استراتژیک علیه ایران و نیروهای حوثی در یمن است. دسترسی و کنترل بر دریای سرخ و خلیج عدن، که از مهم‌ترین آبراه‌های جهان هستند، نگرانی اصلی قدرت‌های دخیل در منطقه محسوب می‌شود. حضور احتمالی اسرائیل در سودانلند می‌تواند به بازدارندگی قاچاق سلاح توسط حوثی‌ها به یمن کمک کند.

عملیات‌های نظامی گسترده آمریکا در سومالی و همچنین به رسمیت شناختن یک منطقه جداشده، نشان‌دهنده افزایش دخالت قدرت‌های بزرگ در امور داخلی این منطقه است. این اقدامات، وضعیت موجود را به چالش کشیده و تنش‌های منطقه‌ای و بین‌المللی را تشدید کرده است.

• افزایش بمباران‌های آمریکا: فرماندهی آفریقای وزارت دفاع آمریکا حملات قابل توجهی را علیه اهداف شبه‌نظامی در سومالی به اجرا درآورده است.
• اهمیت دریای سرخ: کنترل بر این آبراه حیاتی برای تجارت جهانی و اهداف امنیتی منطقه‌ای، محرک اصلی اقدامات سیاسی و نظامی است.
• جبهه ضدایرانی: کارشناسان بر این باورند که اقدام اسرائیل مستقیماً با هدف مقابله با نفوذ و فعالیت‌های ایران و متحدانش در منطقه انجام شده است.
• انتقادات منطقه‌ای و بین‌المللی: تصمیم اسرائیل مورد اعتراض شدید سازمان‌ها و کشورهای متعددی قرار گرفته است.

«اینکه اسرائیل چه اقدامی انجام می‌دهد، بیشتر به دلیل یک علاقه بسیار خاص در مقابله با ایران و حوثی‌ها است، نه به دلیل هرگونه ائتلاف منطقه‌ای یا منطق دیگر.»

تحولات اخیر نشان می‌دهد که شاخ آفریقا به میدانی برای نمایش قدرت و تقابل منافع قدرت‌های بزرگ تبدیل شده است. این مسئله ثبات منطقه‌ای را تحت تأثیر قرار داده و بازی سیاسی-نظامی را پیچیده‌تر می‌سازد، به‌ویژه با توجه به پیوندهای نزدیک ایران با حوثی‌ها و تنش‌های موجود در آبراه‌های استراتژیک.