مذاکرات آمریکا و ایران؛ آخرین فرصت برای جلوگیری از جنگ در خاورمیانه
با افزایش تنشها در خاورمیانه، ارزیابی میشود که دور بعدی گفتگوهای بین ایالات متحده و ایران ممکن است تنها راه باقیمانده برای جلوگیری از یک درگیری منطقهای گسترده باشد.
مذاکرات سرنوشتساز آمریکا و ایران: دروازه صلح یا مسیر جنگ؟
دور جدیدی از مذاکرات بین نمایندگان ایالات متحده و ایران در روزهای آتی برنامهریزی شده است که میتواند سرنوشت منطقه خاورمیانه را رقم بزند. این گفتگوها در بحبوحه نگرانیهای فزاینده از احتمال وقوع یک جنگ منطقهای، بهویژه با توجه به نقش گروههای نیابتی مانند حزبالله و حوثیها، اهمیت حیاتی یافتهاند. پس از مذاکرات شش ساعته در مسقط عمان بین عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، و طرفهای آمریکایی، شامل جارد کوشنر و استیو ویتکاف، تمرکز اصلی همچنان بر برنامه موشکی ایران و تواناییهای نظامی آن باقی مانده است. ایالات متحده خواهان محدود یا متوقف شدن برنامه هستهای تحت ادعای پتانسیل نظامی است، در حالی که ایران تأکید میکند برنامه هستهایاش صرفاً جنبه صلحآمیز دارد. مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، همچنین توقف حمایت ایران از گروههای مسلح در منطقه را از شروط اصلی موفقیت مذاکرات دانسته است؛ مسائلی از جمله برنامه موشکی بالستیک و حمایت از گروههایی نظیر حزبالله و حوثیها که واشنگتن آنها را عامل بیثباتی منطقه میداند.
اما تهران این شروط را «خطوط قرمزی» غیرقابل مذاکره میداند. مقامات ایرانی برنامه موشکی خود را دفاعی تلقی کرده و حمایت از متحدان منطقهای را واکنشی قانونی در برابر نفوذ غرب و اسرائیل میدانند. به همین دلیل، انتظارات برای دستیابی به یک توافق بزرگ پایین است. کارشناسان هشدار میدهند که عدم توافق میتواند به سرعت منطقه را به سمت یک درگیری چندجبههای سوق دهد.
- نقش حزبالله: یک مقام ناشناس حزبالله تأکید کرد که هرگونه جنگ علیه ایران تبدیل به یک رویارویی منطقهای گسترده خواهد شد و اعلام کرد که حزبالله «دفاع از لبنان» را وظیفه خود میداند. با این حال، اشاره شد که تواناییهای نظامی این گروه پس از درگیریهای اخیر به شدت تضعیف شده است، زیرا برآوردها حاکی از کاهش ۷۰ تا ۸۰ درصدی زرادخانه موشکی آنهاست.
- موضع حوثیها: سخنگوی حوثیها از صنعا اعلام کرد که این گروه هرگز از رویارویی مستقیم با آمریکا و اسرائیل هراسی ندارد و «وفاداری را با وفاداری پاسخ خواهند داد» به حمایتهای ایران. با این حال، اقتصاد یمن پس از سالها جنگ داخلی و حملات اخیر آسیبپذیر است.
- خطوط قرمز متقابل: شکاف عمیق بین تقاضاهای آمریکا (محدودیت هستهای، موشکی و قطع حمایت منطقهای) و مواضع ایران (حق توسعه دفاعی و حفظ متحدان) نشان میدهد که دیپلماسی کار دشواری برای مهار بحران پیش رو دارد.
- پیامدهای احتمالی: هرگونه اقدام نظامی ممکن است شامل حملات موشکی به اسرائیل، اختلال در تجارت بینالمللی و آسیب به زیرساختهای انرژی منطقه باشد.
یک مقام حزبالله اظهار داشت: «ما ممکن است مداخله کنیم یا نکنیم... موضع ما این است که در برابر حملات اسرائیلیها یا هر شخص دیگری تماشاچی نخواهیم بود.»
سخنگوی حوثیها در صنعا گفت: «ما شهادت در راه خدا را پیروزی میدانیم، نه شکست.»
در نهایت، موفقیت این دور از مذاکرات نه تنها به آنچه بر سر میز مذاکره گفته میشود، بلکه به میزان آمادگی و توانایی متحدان ایران برای تبدیل تهدیدها به عمل بستگی دارد. تنشها در حالی افزایش مییابند که امیدواریها برای یک راهحل دیپلماتیک در حال کاهش است و منطقه در آستانه یک بحران نظامی بزرگ قرار گرفته است.
