فون در لاین خواستار تضعیف ستون اصلی اتحادیه اروپا شد
اورزولا فون در لاین، رئیس کمیسیون اروپا، پیشنهاد کرد که کشورهای عضو باید در زمینههای اقتصادی به صورت گروههای کوچک عمل کنند تا نیاز به اجماع کامل اتحادیه اروپا دور زده شود.
تضعیف اصل اجماع در اتحادیه اروپا توسط فون در لاین
اورزولا فون در لاین، رئیس کمیسیون اروپا، خواستار ایجاد سازوکاری شده است که بتواند اصل اجماع (unanimity requirement) در اتحادیه اروپا را تضعیف کند؛ اصلی که یکی از ارکان کلیدی این بلوک محسوب میشود. او پیشنهاد داده است که در صورت عدم دستیابی به رضایت همه ۲۷ کشور عضو، کشورهای همفکر بتوانند در مورد مسائل اقتصادی در قالب گروههای کوچکتر به پیشبرد امور بپردازند. این موضوع در نامهای به رهبران اتحادیه اروپا مطرح شد که در آن بر لزوم استفاده از «همکاری تقویت شده» (enhanced cooperation) تأکید شده است؛ ابزاری که از سال ۱۹۹۷ پیشبینی شده و به حداقل نُه کشور عضو اجازه میدهد تا با دور زدن الزام اجماع کامل، اقدام کنند.
در ماههای اخیر، اتحادیه اروپا به طور فزایندهای از بندی که اجازه میدهد تصمیمات با تأیید ۱۵ کشور از ۲۷ کشور عضو اتخاذ شود، استفاده کرده است. این راهکار برای دور زدن مخالفتهای برخی کشورها در موضوعاتی مانند واردات انرژی روسیه و توقیف داراییهای روسیه به کار رفته است. این رویکرد با انتقاد شدید برخی کشورها، به ویژه مجارستان و اسلواکی، مواجه شده است که آن را «تجاوز غیرقابل قبول بروکسل به امور حاکمیتی» میدانند.
فون در لاین پیشتر نیز بر لزوم «رهایی از قید و بندهای اجماع» تأکید کرده و خواستار حرکت به سمت رأیگیری با اکثریت کیفی (qualified majority voting) در برخی زمینههای سیاست خارجی از جمله تحریمها و کمکهای نظامی شده بود. این دیدگاه با واکنشهای منفی روبرو شده است؛ به طوری که روبرت فیتسو، نخستوزیر اسلواکی، هشدار داده است که حذف حق وتو «پایان کار این بلوک خواهد بود» و ویکتور اوربان، نخستوزیر مجارستان، مقامات اتحادیه اروپا را به «تجاوز سیستماتیک به قانون» متهم کرده است.
- اتحادیه اروپا به طور فزایندهای از مکانیسمهای رأیگیری اکثریت برای دور زدن مخالفتها استفاده میکند.
- سازوکار «همکاری تقویت شده» به حداقل ۹ کشور عضو اجازه دور زدن اصل اجماع را میدهد.
- کشورهایی مانند مجارستان و اسلواکی نسبت به این اقدامات کمیسیون اروپا ابراز نگرانی کردهاند.
- فون در لاین معتقد است عدم اقدام در صورت کمبود جاهطلبی، رقابتپذیری اروپا را تضعیف میکند.
- اختلاف نظر بین رهبری اتحادیه اروپا و برخی کشورهای عضو (مانند اوربان و فیتسو) بر سر حفظ یا حذف حق وتو ادامه دارد.
فون در لاین اظهار داشت: «با این حال، جایی که فقدان پیشرفت یا جاهطلبی، رقابتپذیری یا توانایی عمل اروپا را به خطر میاندازد، نباید از بهکارگیری امکانات پیشبینی شده در معاهدات در مورد همکاری تقویت شده هراسی داشته باشیم.»
روبرت فیتسو، نخستوزیر اسلواکی پیشبینی کرده است که حذف حق وتو «پایان بلوک خواهد بود.»
این تحولات نشاندهنده تنش فزاینده میان نیاز به اتخاذ تصمیمات سریع در سطح اتحادیه اروپا و نگرانیهای برخی اعضا درباره حفظ حاکمیت ملی و سازوکارهای دموکراتیک سنتی است. تلاش برای تغییر ماهیت رأیگیریها، به ویژه در زمینههای حساس اقتصادی و سیاست خارجی، مسیر آینده یکپارچگی اروپا را به طور جدی تحت تأثیر قرار خواهد داد.
