واکنش کارگردان «زندگی کوچک کوچک» به پرسش خبرنگار درباره ابراهیم و اسماعیل

چالش‌های کارگردان «زندگی کوچک کوچک» در مواجهه با دین

امیرحسین ثقفی، کارگردان فیلم سینمایی «زندگی کوچک کوچک»، در حاشیه یک نشست رسانه‌ای با چالش یک خبرنگار درباره برداشت‌های مختلف از داستان ابراهیم و اسماعیل روبرو شد. وی در پاسخ به این پرسش، بر لزوم نگاه صرفاً سینمایی به اثر تاکید کرد و اظهار داشت که در مواجهه با مفاهیم دینی، نباید به دنبال یک ذات دین واحد بود. ثقفی معتقد است که دین مجموعه‌ای از قرائت‌های مختلف است که هر کدام تفاسیر متفاوتی ارائه می‌دهند. این دیدگاه به‌ویژه در مواجهه با موضوعات حساس تاریخی و دینی، اهمیت دوچندانی پیدا می‌کند.

کارگردان فیلم ضمن رد مفهوم یکپارچه از دین، به تضادهای بزرگ در این حوزه اشاره کرد و گفت که تفاسیر دینی می‌توانند از نگرش عرفانی مولانا تا اندیشه‌های افراطی داعش را شامل شوند. این تنوع در قرائت‌ها نشان می‌دهد که چگونه یک چارچوب اعتقادی می‌تواند منجر به نتایج کاملاً متضاد در اقدامات عملی گردد. او همچنین مثال استفاده از حافظ قرآن توسط خوارج را مطرح نمود تا نشان دهد دانش متنی لزوماً مترادف با فهم اخلاقی یا معنوی نیست.

• نگاه به فیلم باید از منظر خود اثر باشد، نه از زوایای بیرونی و پیش‌فرض‌های ذهنی.
• مفهوم واحدی به نام ذات دین وجود ندارد؛ دین مجموعه‌ای از تفاسیر پویاست.
• قرائت‌های متضاد، مانند قرائت مولانا در مقابل گروه‌های افراطی، نشان‌دهنده تنوع در تفسیر متون دینی است.
• صرف آگاهی از متون دینی (مانند حفظ قرآن) تضمین‌کننده فهم صحیح از آموزه‌های اخلاقی نیست.
• چالش اصلی در برخورد با مفاهیم عمیق، پذیرش چندگانگی تفسیری است.

“از منظر فیلم باید نگاه کرد نه از بیرون فیلم؛ ما چیزی به نام ذات دین نداریم ما قرائت‌های مختلف از دین داریم.”

“هم مولانا دین دارد هم داعش ما چیزی به نام ذات دین نداریم. هم خوارج دین دارد و حافظ قرآن است هم مولانا دین دارد.”

در نهایت، این گفتگو بر اهمیت درک ژرفای تفاسیر در هر حوزه اعتقادی تاکید دارد و نشان می‌دهد که چگونه یک کارگردان تلاش می‌کند تا از چارچوب‌های سنتی فاصله گرفته و پیچیدگی‌های انسانی و دینی را در اثر هنری خود منعکس سازد، بدون اینکه خود را متعهد به یک تفسیر خاص نماید.