فکتباکس: پروژههای نیروگاه هستهای روسیه در خارج از کشور
روساتم با ۴۱ واحد نیروگاهی در ۱۱ کشور جهان، در ساخت پروژههای نیروگاه هستهای در خارج از کشور در رتبه اول جهانی قرار دارد.
پروژههای بینالمللی صنعت هستهای روسیه
شرکت دولتی روساتم (Rosatom)، بازوی اصلی فعالیتهای هستهای بینالمللی روسیه، در حال حاضر در ساخت و توسعه نیروگاههای هستهای در سراسر جهان پیشتاز است. این شرکت با ۴۱ واحد نیروگاهی فعال در ۱۱ کشور، جایگاه نخست جهانی را در این زمینه به خود اختصاص داده است. تاریخچه فعالیتهای هستهای شوروی سابق در این عرصه به اوایل دهه ۱۹۶۰ بازمیگردد و پروژههایی در کشورهایی مانند آلمان شرقی، فنلاند، بلغارستان و مجارستان اجرا شد، که بسیاری از آنها در دهه ۱۹۹۰ متوقف شدند. امروزه، شرکتهایی مانند اتم استرویاکسپورت، روسایاتم اورسیس و شبکه بینالمللی روساتم، این پروژهها را مدیریت میکنند. ارزش کل پورتفوی سفارشات خارجی روساتم در سال ۲۰۲۵ از ۲۰۰ میلیارد دلار فراتر رفت.
علاوه بر ساخت نیروگاه، روسیه در صادرات سوخت هستهای (با سهم ۱۷ درصدی از بازار جهانی) و همچنین خدمات غنیسازی اورانیوم، اکتشافات زمینشناسی و معدنکاوی اورانیوم در خارج از کشور نیز فعال است.
پروژههای کلیدی احداث نیروگاه
پروژههای هستهای روسیه در کشورهای مختلفی در حال اجرا هستند که برخی از مهمترین آنها عبارتند از:
- مجارستان (پکس ۲-Paks II NPP): شامل ساخت دو واحد جدید با راکتور VVER-1200 است که با وام ۱۰ میلیارد یورویی روسیه تأمین مالی میشود. این پروژه پس از شروع عملیات بتنریزی اولیه، از تحریمهای غربی مستثنی شد.
- بنگلادش (روپپور-Rooppur NPP): اولین نیروگاه هستهای این کشور با دو واحد VVER-1200، با وام دولتی ۱۱.۳۸ میلیارد دلاری روسیه در حال ساخت است و راهاندازی اولین واحد آن برای سال ۲۰۲۶ برنامهریزی شده است.
- مصر (الضَبعه-El Dabaa NPP): شامل چهار واحد VVER-1200 با ارزش قراردادی ۳۰ میلیارد دلار که بیشتر آن با وام ۲۵ میلیارد دلاری روسیه تأمین میشود.
- هند (کودانکولام-Kudankulam NPP): شامل شش واحد با راکتور VVER-1000 که مرحله دوم و سوم آن با وامهای روسیه در حال اجرا است.
- ایران (بوشهر و هرمز): نیروگاه بوشهر پس از تکمیل توسط پیمانکاران روسی، اکنون در حال توسعه فاز دوم (دو واحد VVER-1000) است. همچنین توافق ۲۵ میلیارد دلاری برای ساخت نیروگاه هرمز با چهار واحد نیروگاهی امضا شده است.
- چین (تیانوان و خوداپو): روسیه در ساخت واحدهای پیشرفته VVER-1200 نسل III+ در نیروگاه تیانوان مشارکت دارد و همچنین در حال ساخت واحدهای جدید در نیروگاه خوداپو است.
- ترکیه (آکیو-Akkuyu NPP): اولین نیروگاه هستهای ترکیه با چهار واحد VVER-1200 که اولین واحد فیزیکی آن در سال ۲۰۲۶ انتظار راهاندازی دارد.
- قزاقستان (بالخاش-Balkhash NPP): نخستین نیروگاه این کشور که ساخت آن در سال ۲۰۲۵ آغاز شد.
- ازبکستان: قرارداد ساخت یک نیروگاه کوچک مدولار (SMNPP) با شش راکتور RITM-200N به ظرفیت کلی ۳۳۰ مگاوات منعقد شده است.
توافق اخیر روسیه و مجارستان بر سر ساخت پکس ۲ توسط آلکسی لیخاچف، مدیرعامل روساتم، نشاندهنده اهمیت استراتژیک این همکاریها برای تثبیت موقعیت نفوذ فناوری هستهای روسیه در جهان است.
نهایتاً، با وجود چالشهای ژئوپلیتیکی، روساتم توانسته است با تکیه بر سابقه تاریخی و ارائه مدلهای رقابتی تأمین مالی، پروژههای عظیمی را در آسیا، خاورمیانه و اروپا به ثمر برساند، که این امر نقش محوری روسیه در تأمین انرژی هستهای جهانی را تقویت میکند.
