مدیرعامل دیتابریکس: هوش مصنوعی SaaS را از بین نمی‌برد، اما آن را بی‌اثر می‌کند

آینده نرم‌افزارهای مبتنی بر هوش مصنوعی و SaaS

علی غضبان، مدیرعامل دیتابریکس، اخیراً با دستیابی این شرکت به درآمد سالانه ۵.۴ میلیارد دلاری که بیش از ۱.۴ میلیارد دلار آن از محصولات هوش مصنوعی بوده است، دیدگاه خود را درباره تأثیر هوش مصنوعی (AI) بر مدل کسب‌وکار SaaS (نرم‌افزار به عنوان سرویس) به اشتراک گذاشت. وی بر خلاف برخی نظریات، معتقد نیست که هوش مصنوعی اپلیکیشن‌های اصلی SaaS را کاملاً از بین خواهد برد، بلکه صرفاً نحوه تعامل کاربران با آن‌ها را تغییر می‌دهد و می‌تواند مزیت رقابتی شرکت‌های سنتی را تضعیف کند. دیتابریکس که اخیراً افزایش سرمایه ۵ میلیارد دلاری را در ارزش‌گذاری ۱۳۴ میلیارد دلاری نهایی کرد، در حال حاضر در هر دو زمینه دیتابیس‌های ابری و هوش مصنوعی فعال است.

غضبان تصریح کرد که کسب‌وکارها به راحتی “سیستم‌های ثبت رکورد” (Systems of Record) حیاتی خود، مانند داده‌های فروش یا مالی، را جایگزین نمی‌کنند، زیرا جابجایی آن‌ها بسیار دشوار است. تهدید واقعی SaaS از نظر او، جایگزینی رابط‌های کاربری پیچیده با زبان طبیعی است. محصولی مانند Genie دیتابریکس، که یک رابط کاربری مبتنی بر مدل‌های زبان بزرگ (LLM) است، به کاربران اجازه می‌دهد تا با پرسش‌های ساده به بینش‌های پیچیده دست یابند، کاری که قبلاً نیازمند تسلط بر زبان‌های کوئری خاص بود.

چالش اصلی برای حفظ مزیت رقابتی

بزرگترین “خندق” (Moat) شرکت‌های بزرگ SaaS مانند Salesforce یا SAP، تخصص میلیون‌ها نفری بود که صرف یادگیری رابط کاربری این محصولات کرده‌اند. هنگامی که رابط کاربری به زبان تبدیل می‌شود، خود محصول مانند «لوله کشی» زیرساختی نامرئی می‌شود. این امر زمینه را برای رقبای Native AI فراهم می‌کند که جایگزین‌های بهینه‌تری برای هوش مصنوعی و عامل‌ها (Agents) ارائه دهند.

• دیتابریکس معتقد است که حرکت به سمت رابط کاربری مبتنی بر زبان طبیعی ارزش رابط‌های کاربری متمرکز بر کاربر را کاهش می‌دهد.
• شرکت‌های SaaS که این رابط‌های جدید را نپذیرند، با تهدید جدی مواجه خواهند شد، در حالی که پذیرندگان می‌توانند به رشد ادامه دهند.
• غضبان به معرفی Lakebase، دیتابیس طراحی شده برای عامل‌ها، اشاره کرد که بسیار سریع‌تر از دیتالیک در مراحل اولیه خود درآمدزایی کرده است.
• شرکت‌ها فعلاً به دنبال جایگزینی پایگاه داده خود نیستند، بلکه در پی جایگزینی لایه تعامل با کاربر هستند.
• دیتابریکس فعلاً قصد عرضه عمومی (IPO) ندارد و می‌خواهد با سرمایه زیاد، برای هرگونه نوسان شدید بازار آماده باشد.

“میلیون‌ها نفر در سراسر جهان روی آن رابط‌های کاربری آموزش دیده‌اند، و این بزرگترین خندقی بود که آن کسب‌وکارها داشتند.”

مدیرعامل دیتابریکس افزود که شرکت‌های مدل‌ساز (Model Makers) معمولاً پایگاه داده ارائه نمی‌دهند تا مالکیت داده‌های حیاتی سازمان‌ها را به دست آورند.

در نهایت، موضع غضبان این است که AI نه SaaS را کلاً منسوخ می‌کند و نه باعث می‌شود سازمان‌ها سیستم‌های ثبت داده خود را کنار بگذارند. در عوض، هوش مصنوعی معماری نرم‌افزارهای سازمانی را تغییر می‌دهد و تمرکز را از مهارت‌های رابط کاربری به قابلیت‌های تعامل مبتنی بر زبان طبیعی منتقل می‌کند، و این امر بازی رقابتی را برای همه شرکت‌ها بازتعریف خواهد کرد.