نقد فیلم «کیک رئیسجمهور»: پرترهای شیرین از زندگی در عراق جنگزده
داستان دختر نُه سالهای به نام لامیا که موظف است به افتخار صدام حسین کیک تولد بپزد و در مسیر تهیه مواد اولیه مجاز با شخصیتهای زندهای روبرو میشود.
نقد فیلم “کیک رئیسجمهور”: سفری شیرین در دل عراق جنگزده
فیلم «کیک رئیسجمهور» (The President’s Cake) نخستین تجربه کارگردانی حسن هادی، فیلمساز عراقی، روایتی جذاب و شیرین از زندگی یک دختربچه در اوایل دهه نود میلادی در عراق تحت تحریمهاست. داستان حول محور لامیا، دختر نُه ساله، میچرخد که مدرسه او را موظف میکند تا کیک تولدی برای صدام حسین تدارک ببیند، چالشی بزرگ با توجه به کمبود شدید مواد اولیه کیکپزی به دلیل تحریمها. این فیلم که از حمایت تهیهکنندگان مطرح هالیوودی نظیر کریس کلمبوس بهره برده، ترکیبی از ماجراجویی به سبک مسابقات آشپزی و واقعیتهای تلخ جنگ را به نمایش میگذارد.
بانین احمد نایف در نقش لامیا، با بازی بیتکلف خود، دل مخاطب را میرباید. او در مدرسه متوجه میشود که باید قرعهکشی انجام دهد و سهم او پخت کیک برای دیکتاتور است. دوست او، سعید، که به لامیا علاقه دارد، باید میوه مورد نیاز را تهیه کند. این دو کودک سفری پرمخاطره را برای یافتن مواد اولیه آغاز میکنند که آنها را درگیر مجموعهای از شخصیتهای پررنگ جامعه آن روز عراق میکند. در طول این جستجو، لامیا و مادربزرگش، بی بی، با دشواریها و موقعیتهای اخلاقی مختلفی مواجه میشوند.
تقابل شیرینی و تلخی در پسزمینه سیاسی
سفر لامیا تنها به دنبال مواد اولیه نیست؛ بلکه تضاد بین نیازهای ساده کودکی و فضای سیاسی خفقانآور آن دوران را برجسته میکند. در هر صحنهای که کودکان در شهر در حال گشتوگذار هستند، بنرها و پوسترهای صدام حسین دیده میشوند که وفاداری اجباری را یادآوری میکنند. این محیط تضاد شدیدی با هدف ظاهراً بیخطر آنها یعنی پختن کیک ایجاد میکند.
- ملاقات با شخصیتهای متنوع: سفر خرید آنها بهانهای برای معرفی شخصیتهایی چون بقالی که در ازای دریافت مواد غذایی کمیاب، درخواستهای نامناسبی از مشتریان باردار دارد، و همچنین مواجهه با صحنههای تلخ اجتماعی.
- بحران مواد اولیه: کمبود شدید و محدودیت در دسترسی به مواد ساده کیکپزی به دلیل تحریمهای بینالمللی، قلب تپنده چالشهای روزمره جامعه است.
- سیر روایی نوسانی: فیلم گاهی آرام و گاهی با تعقیب و گریزهای سریع همراه میشود که تنش بین آرزوهای کودکانه و حقیقت زندگی زیر سایه جنگ را دوچندان میکند.
- حضور حیوانات: جوجه خروس کرکی لامیا، هندی، با قوقوهای غیرمنتظرهاش باعث میشود بازیگران مجبور به بداههگویی و انطباق دیالوگهایشان با شرایط شوند.
- اوج انفجاری: در نهایت، لحظه چشیدن کیک تبدیل به اوجی پر از اهمیت انقلابی و احساسی میشود که تمام تنشهای فیلم را آزاد میکند.
یکی از مقامات سینمایی پس از دیدن فیلم اظهار داشت: «این اثر، علیرغم شیرینی ظاهریاش، یک بیانیه قدرتمند درباره انعطافپذیری انسان در برابر ستم مداوم است.»
فیلم به خوبی توانسته است تصویری رنگی و دلنشین از زندگی روزمره در شرایط سخت جنگی ارائه دهد، در حالی که هرگز تهدید سیاسی حاکم را از یاد نمیبرد. این اثر یک پرتره عمیق از تابآوری کودکان در منطقهای پرتنش مانند خاورمیانه است که با استفاده از استعاره پخت کیک، به یکی از مهمترین برهههای تاریخ عراق میپردازد.
