آیا هند می‌تواند در پی درخواست ترامپ، واردات نفت خود را از روسیه به ونزوئلا تغییر دهد؟

بررسی امکان جایگزینی نفت روسیه با نفت ونزوئلا برای هند

طرح رئیس‌جمهور سابق آمریکا، دونالد ترامپ، مبنی بر تغییر مسیر واردات نفت هند از روسیه به سمت ونزوئلا و ایالات متحده در ازای کاهش تعرفه‌های تجاری، یکی از موضوعات مهم در عرصه انرژی و سیاست بین‌الملل است. این درخواست در چارچوب فشارهای آمریکا بر هند برای قطع وابستگی به نفت روسیه که تصور می‌شود تامین‌کننده مالی جنگ مسکو در اوکراین است، مطرح شد. هند پیش از درگیری‌ها تنها ۲.۵ درصد نفت خود را از روسیه وارد می‌کرد، اما پس از جنگ به دلیل جذابیت قیمت‌های تخفیف‌دار، به دومین مصرف‌کننده بزرگ نفت روسیه (پس از چین) تبدیل شد و حدود ۳۰ درصد واردات خود را از این کشور انجام می‌داد. با افزایش فشارها، هند مجبور به کاهش این واردات شده است، اما توقف کامل آن با چالش‌های جدی اقتصادی و عملیاتی همراه است.

چالش‌های ترک ناگهانی نفت روسیه

توقف ناگهانی واردات نفت روسیه می‌تواند به معنای افزایش شدید قیمت‌های جهانی انرژی و تهدیدی برای رشد اقتصادی هند باشد. تحلیلگران معتقدند که توقف کامل خرید روسیه، منجر به افزایش هزینه‌های حمل و نقل جهانی و فشار بر پالایشگاه‌های هندی خواهد شد که از تخفیف‌های قابل توجه نفت روسیه بهره‌مند شده‌اند. مجموع این عوامل می‌تواند هزینه واردات هند را سالانه بین ۹ تا ۱۱ میلیارد دلار افزایش دهد.

• وابستگی پالایشگاه‌ها: برخی پالایشگاه‌های بزرگ هندی مانند Nayara Energy، که تحت مالکیت اکثریت روسی (Rosneft) است، وابستگی شدیدی به نفت خام اورال روسیه دارند و توقف خرید برای آن‌ها دشوار است.
• افزایش هزینه‌های عملیاتی: تغییر منبع به سمت منابع گران‌تر مانند آمریکا یا ونزوئلا حاشیه سود پالایشگاه‌ها را به شدت کاهش می‌دهد و ممکن است این هزینه‌ها به مصرف‌کنندگان نهایی منتقل شود.
• تغییر مسیر نفت روسیه: نفت روسیه احتمالاً به سمت چین یا ناوگان‌های مخفی برای دور زدن تحریم‌ها سرازیر خواهد شد.

به گفته یک تحلیلگر انرژی مستقل، «تغییر کامل واردات نفت روسیه توسط هند یک اختلال بزرگ خواهد بود. توقف فوری قیمت‌های جهانی را به شدت افزایش داده و رشد اقتصادی هند را تهدید می‌کند.»

موانع عملیاتی جایگزینی با نفت ونزوئلا

با وجود ذخایر عظیم نفتی ونزوئلا و کنترل جدید آمریکا بر صادرات آن، جایگزینی نفت این کشور به سادگی میسر نیست. اصلی‌ترین موانع شامل هزینه‌های حمل و نقل و نوع نفت است.

• هزینه‌های لجستیکی: ونزوئلا از نظر جغرافیایی بسیار دورتر از روسیه است، که به معنای هزینه‌های حمل و نقل (Freight Costs) و بیمه بسیار بالاتر است.
• تفاوت قیمت و کیفیت: نفت خام ونزوئلا (Merey) در مقایسه با اورال روسیه تخفیف کمتری دارد و برای رقابتی شدن باید تخفیف عمیق‌تری ارائه کند تا هزینه‌های اضافی حمل و نقل را پوشش دهد.
• نیاز به پالایشگاه‌های تخصصی: نفت ونزوئلا سنگین، مرطوب و با گوگرد بالا است که نیازمند پالایشگاه‌های پیچیده و تخصصی است. بسیاری از پالایشگاه‌های هند برای فرآوری این نوع نفت تجهیز نشده‌اند.

یکی از کارشناسان توضیح می‌دهد: «نفت ونزوئلا گزینه‌ای فقط برای پالایشگاه‌های پیچیده است و فرآوری آن نیازمند ترکیب با نفت سبک‌تر و گران‌تر خواهد بود که فرآیند را دشوار می‌کند.»

در حال حاضر، هند واردات خود را از کشورهای اوپک، به‌ویژه عراق و عربستان سعودی، افزایش داده و همچنین خرید نفت از آمریکا را تقویت کرده است. با این حال، هرگونه تغییر عمده در سبد انرژی هند نیازمند زمان کافی برای مذاکره، قراردادهای جدید و انطباق عملیاتی پالایشگاه‌ها است، به ویژه با توجه به تولید محدود فعلی ونزوئلا که برای پوشش تمام نیاز جایگزین روسیه کافی نیست.