حاکمیت دیجیتال اروپا: آیا تهدیدهای ترامپ زمینه ساز بیداری شده است؟

بیداری اروپا در مسیر حاکمیت دیجیتال

وابستگی اروپا به زیرساخت‌ها و خدمات دیجیتال ایالات متحده پس از بازگشت دونالد ترامپ به کاخ سفید به یک آسیب‌پذیری جدی تبدیل شده است. این امر منجر به تلاش‌های عملیاتی برای دستیابی به حاکمیت دیجیتال شده است. کشورهایی مانند فرانسه به‌طور فعال در حال جایگزینی ابزارهای آمریکایی با نمونه‌های بومی هستند؛ برای مثال، دولت فرانسه قصد دارد استفاده از سرویس‌های کنفرانس ویدیویی آمریکایی مانند Teams، Zoom و Google Meet را از سال ۲۰۲۷ با سامانه‌ای داخلی به نام Visio جایگزین کند. هدف اصلی این اقدام تضمین امنیت و محرمانگی ارتباطات الکترونیکی و حفظ داده‌های حیاتی در حوزه‌های تحت کنترل فرانسه است.

فشار ژئوپلیتیکی ناشی از اظهارات تهاجمی رئیس‌جمهور سابق آمریکا، به ویژه تهدیداتی مانند قطع دسترسی اروپا به فناوری‌های کلیدی، فوریت این موضوع را افزایش داده است. کارشناسان معتقدند که این تهدیدها جدی تلقی می‌شوند و اگر آمریکا دسترسی اروپا به خدمات شرکت‌هایی مانند Meta، گوگل و Amazon را قطع کند، جوامع و اقتصادهای اروپایی دچار اختلال اساسی خواهند شد. این وابستگی برای نهادهای دولتی که با داده‌های حساس سروکار دارند، حیاتی‌تر است زیرا آن‌ها وظایف حاکمیتی داشته و باید تداوم خدمات را حفظ کنند.

چالش‌های گذار و موانع پیش رو

با وجود فوریت‌ها، تغییر سیستم‌ها با موانعی همراه است. بسیاری از ادارات از نرم‌افزارهای مایکروسافت استفاده کرده و داده‌ها را روی سرورهای غول‌های فناوری آمریکایی ذخیره می‌کنند. هرگونه تغییر باید با احتیاط انجام شود تا شهروندان معمولی متضرر نشوند. نمونه‌ای از این دشواری‌ها در ایالت شلسویگ-هولشتاین آلمان دیده شد که تلاش برای سوییچ از مایکروسافت به نرم‌افزارهای منبع باز «بسیار آشفته» توصیف شد.

این مشکلات عمدتاً باعث بروز «بی‌تحرکی اداری و سیاسی» در رها کردن فناوری آمریکایی شده است. کارشناسان اشاره می‌کنند که وابستگی نهادهای دولتی، به‌طور غیرمستقیم سایر شرکا، ارائه‌دهندگان خدمات و شهروندان را نیز به استفاده از آن ابزارها وادار می‌کند و این امر به تقویت موقعیت کنونی Big Tech کمک می‌کند.

• تصمیم فرانسه برای جایگزینی Visio با ابزارهای آمریکایی یک گام نمادین اما مهم در کاهش مواجهه با اکوسیستم آمریکاست.
• یکی از موانع اصلی، وابستگی عمیق به سیاست‌های «آتلانتیک‌گرا» در سطح اروپا است که تمایل به مقابله جدی با این وابستگی را کاهش می‌دهد.
• شرکت‌های کوچک‌تر اروپایی با ایده‌های جالب، اغلب زیر سایه بودجه‌های بازاریابی عظیم غول‌های آمریکایی قرار گرفته و دیده نمی‌شوند.
• نقش قراردادهای عمومی (Public Procurement) در توسعه حاکمیت دیجیتال حیاتی است؛ زیرا استخدام راهکارهای داخلی به جای مایکتوسافت معمولاً عواقب کوتاه مدت سیاسی دارد.
• برخی شرکت‌های آمریکایی مانند آمازون، در واکنش به این موج، تلاش کرده‌اند راه‌حل‌هایی مانند “European Sovereign Cloud” ارائه دهند که منتقدان آن را نوعی “Euro-washing” می‌دانند.

«فشارها ممکن است در گذشته شوخی به نظر می‌رسیدند، اما اروپایی‌ها اکنون متوجه شده‌اند که ترامپ در مورد هشدارهای خود کاملاً جدی است.»

«زیرساخت‌های دیجیتال و خدمات ابری باید به‌عنوان یک دارایی حیاتی جامعه در نظر گرفته شوند که باید در شرایط بحران به کار خود ادامه دهد، مانند جاده‌ها، راه‌آهن و شبکه‌های انرژی.»

در نهایت، گذار به استقلال دیجیتال مستلزم تعهد بلندمدت و ریسک‌پذیری برای پذیرش عواقب کوتاه‌مدت جابجایی به راهکارهای بومی است. این بیداری در گرو اتخاذ اقدامات قاطعانه در تأمین و خرید عمومی فناوری خواهد بود تا وابستگی مزمن اروپا به پلتفرم‌های آمریکایی شکسته شود.