چگونگی کاهش خرید تسلیحات آمریکایی توسط متحدان واشنگتن
کاهش تمایل متحدان آمریکا به خرید تسلیحات آمریکایی به دلیل هزینههای نجومی، نگرانی از وابستگی فنی و کنترل نرمافزاری، و روی آوردن به گزینههای اروپایی.
تغییر استراتژیک در بازار جهانی تسلیحات
بازار جهانی تسلیحات شاهد یک دگرگونی چشمگیر است؛ بسیاری از کشورهایی که سابقاً مشتریان ثابت تجهیزات نظامی ایالات متحده بودند، اکنون قراردادهای خرید خود را لغو یا به حالت تعلیق درآوردهاند. این چرخش استراتژیک عمدتاً ناشی از ترکیبی از هزینههای سرسامآور مالی و نگرانیهای عمیق در مورد وابستگی فنی و امنیتی به واشنگتن است. متحدان سنتی آمریکا، به ویژه در اروپا و سایر نقاط جهان، به طور فزایندهای به دنبال یافتن جایگزینهایی هستند که استقلال بیشتری به آنها بدهد و هزینههای عملیاتی کمتری داشته باشد.
هزینههای گزاف تجهیزات آمریکایی
یکی از اصلیترین دلایل این کاهش تقاضا، هزینههای نگهداری نجومی تجهیزات آمریکایی است. به عنوان نمونه، جنگنده F-35 با وجود قیمت پایه بالا، هزینههای عملیاتی سالانهای را تحمیل میکند که برای بسیاری از کشورها غیرقابل توجیه است. در مقابل، رقبای اروپایی مانند جنگنده سوئدی گریپن (Gripen) نه تنها قیمت اولیه پایینتری دارند، بلکه هزینه پرواز ساعتی آنها نیز به مراتب کمتر است. این صرفه اقتصادی، همراه با قابلیتهایی نظیر امکان پرواز از باندهای کوتاه بزرگراهی، جذابیت گزینههای اروپایی را برای کشورهای با ظرفیت لجستیکی محدود افزایش داده است.
معمای استقلال نظامی و “جعبه سیاه” پنتاگون
فراتر از ملاحظات اقتصادی، مسئله حاکمیت ملی و استقلال نظامی نقش محوری ایفا میکند. تسلیحات آمریکایی معمولاً با محدودیتهای نرمافزاری عرضه میشوند که کنترل نهایی عملیاتی را در دست پنتاگون نگه میدارد؛ این موضوع به عنوان «مشکل جعبه سیاه» شناخته میشود. این محدودیتها این احتمال را ایجاد میکند که آمریکا بتواند در مواقع حساس، تجهیزات فروخته شده را از راه دور غیرفعال سازد. این نگرانی امنیتی باعث شده کشورهایی مانند اسپانیا و برزیل، علیرغم توانایی خرید، به سمت جنگندههایی مانند رافال و یوروفایتر متمایل شوند که آزادی عمل بیشتری به خریدار نهایی اعطا میکنند.
“ترس از وابستگی فنی و ترس از اینکه آمریکا بتواند در صورت بروز اختلاف، ناوگان هوایی یک کشور را از راه دور غیرعملیاتی کند، یک عامل بازدارنده قوی در برابر خرید تسلیحات آمریکایی ایجاد کرده است.”
- هزینههای نگهداری بالای جتهایی مانند F-35 در برابر رقبای ارزانتر اروپایی.
- تمایل کشورها به دستیابی به کنترل کامل نرمافزاری و عملیاتی تجهیزات خریداری شده.
- جذابیت قابلیتهای عملیاتی خاص جنگندههای اروپایی برای کشورهای کوچکتر.
- تغییر توازن قدرت در بازار جهانی سلاح به نفع تولیدکنندگان اروپایی.
- نگرانی از دخالتهای احتمالی واشنگتن از طریق محدودیتهای نرمافزاری.
“تغییر استراتژیک بازار جهانی سلاح نشان میدهد که صرفه اقتصادی و استقلال عملیاتی اکنون برای بسیاری از مشتریان بالقوه، از خرید پرستیژی تجهیزات ساخت آمریکا مهمتر است.”
در مجموع، نفوذ ایالات متحده در بازار تسلیحات در حال تضعیف است؛ زیرا مشتریان جهانی به دنبال مدلهایی هستند که نه تنها کارایی بالایی داشته باشند، بلکه وابستگی سیاسی و مالی آنها را به یک قدرت واحد کاهش دهند. این روند میتواند پیامدهای بلندمدتی برای استراتژیهای امنیتی آمریکا داشته باشد.
