هشدار برنده علمی یونسکو به تبعات روانی قطعی اینترنت: فرسودگی و انزوا در راه است
پروفسور سودابه داوران، برنده جایزه علم و فناوری نانو یونسکو، با هشدار درباره قطع اینترنت، به فرسودگی روانی، انزوای اجتماعی، و اختلال در فعالیتهای علمی و پژوهشی تاکید کرد.
پیامدهای روانی قطع گسترده اینترنت از نگاه متخصص
پروفسور سودابه داوران، دانشمند ایرانی و برنده معتبر جوایز بینالمللی از جمله جایزه علم و فناوری نانو یونسکو، در یادداشتی به تشریح پیامدهای روانی و اجتماعی ناشی از قطعیهای مکرر و ناگهانی اینترنت پرداخت. وی بیان کرد که این محدودیتها صرفاً ابزاری فنی نیستند، بلکه عوامل مزمن استرسزا محسوب میشوند که میتوانند به طور جدی بر سلامت روان جامعه تأثیر بگذارند. قطع دسترسی به ارتباطات و اطلاعات، حس «بیخبر ماندن» را تقویت میکند، که این خود منجر به نگرانی دائم از دست دادن فرصتها و ایجاد احساس بیثباتی در زندگی روزمره میشود. این وضعیت برای بسیاری از افراد که اینترنت را شریان اصلی ارتباط با خانواده، همکاران و شبکههای حرفهای خود میدانند، میتواند به تنهایی و احساس جدایی عمیق منجر شود.
تأثیرات بر جامعه علمی و حرفهای
فشار روانی حاصل از قطعی اینترنت برای پژوهشگران و افراد با فعالیتهای بینالمللی تشدید مییابد. هنگامی که کارهای اساسی مانند ارسال فایلها، پیگیری امور اداری یا علمی ناگهان غیرممکن میشوند، ذهن فرد درگیر یک استرس عملیاتی دائمی شده و در نهایت مسیر به سوی خستگی روانی هموار میگردد. از دیدگاه پروفسور داوران، این امر باعث میشود تلاشهای علمی بیاثر تلقی شده و حس «دیدهشدن» در جامعه علمی تضعیف شود. یکی از زمینههای مهم افسردگی زمانی شکل میگیرد که فرد احساس کند «هر کاری بکند، نتیجهای در اختیار او نیست» و نقشی در کنترل محدودیتها ندارد.
- قطع ارتباطات موجب افزایش تنش و زودرنجی کوتاه مدت در روابط نزدیک گردیده، زیرا فشار روانی راه تخلیه سالمی پیدا نمیکند.
- توان تمرکز فکری و علمی به شدت افت میکند، زیرا ذهن مدام درگیر پرسشهایی مانند «کی وصل میشود؟» و «چه چیزی را از دست دادم؟» است.
- این محدودیتها میتوانند بهتدریج حس ناامنی، انزوا و بیقدرتی را در میان کاربران تقویت کنند.
- استفاده از قطع اینترنت به عنوان ابزاری برای کنترل اعتراضات، راهکار مدیریت نارضایتی اجتماعی نبوده و تنها فرآیندها را تغییر داده و نارضایتی را عمیقتر میسازد.
- این وضعیت برای پژوهشگران ایرانی که در تلاش برای دیده شدن در عرصه جهانی علم هستند، اثر تخریبی مضاعفی دارد.
به گفته ایشان: «قطع ناگهانی دسترسی به اطلاعات و ارتباطات، احساس ‘بیخبر ماندن’ ایجاد میکند. این وضعیت بهویژه باعث نگرانی دائمی از عقب ماندن از اخبار مهم، ترس از دست دادن فرصتها و احساس بیثباتی در زندگی روزمره میشود.»
همچنین اشاره شده است: «وقتی فرد هیچ نقشی در ایجاد یا رفع این محدودیت ندارد، بهتدریج این حس شکل میگیرد که: ‘هر کاری بکنم، نتیجهای در اختیار من نیست.’ این حالت یکی از زمینههای مهم افسردگی است.»
نتیجهگیری: هشدارهای پروفسور داوران بر این نکته تأکید دارد که قطعی اینترنت تأثیراتی فراتر از مشکلات فنی و ارتباطی دارد و باید به عنوان یک مسئله بهداشت روان جمعی مورد توجه قرار گیرد، بهویژه با توجه به نقش حیاتی فناوری در زندگی علمی و حرفهای امروز.
