بررسی فیلم «سرزمین فرشتهها»: دیپلماسی فرهنگی شاعرانه اما نیازمند تدوین دقیقتر
نقد فیلم «سرزمین فرشتهها» به کارگردانی بابک خواجهپاشا که تلاشی برای بیان مظلومیت فلسطین از دریچهای شاعرانه و انسانی است. فیلم به دلیل ریتم کشدار و عدم تمرکز بر شخصیتپردازی، در اجرا دچار ضعفهایی شده است.
نقد فیلم «سرزمین فرشتهها» و دیپلماسی فرهنگی
فیلم سینمایی «سرزمین فرشتهها» به کارگردانی بابک خواجهپاشا، بیش از آنکه یک روایت داستانی کلاسیک باشد، تلاش میکند تا سینما را به ابزاری برای دیپلماسی فرهنگی تبدیل کند. هدف اصلی فیلم، بیان هنرمندانه مظلومیت فلسطین و کودکان غزه است، نه از مسیر گزارش خبری، بلکه از دریچهای کاملاً شاعرانه و انسانی. انتخاب یک زن فلسطینی به عنوان شخصیت محوری و تمرکز بر مفاهیمی چون مدرسه و آموزش، نشان دهنده نیت سازندگان برای تولید اثری احساسی و تأثیرگذار است که بتواند مخاطبان بینالمللی و غیرسیاسی را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
کارگردان در این اثر بر پایه سکوت، نگاه، و تداوم رنج بنای روایت را استوار کرده است. در حالی که این ایده در سطح نظری قابل دفاع است، در عمل به ضعف اصلی فیلم بدل میشود. زمان طولانی فیلم و ریتم روایت، بهویژه در نیمه دوم، کشدار و فرساینده حس میشود. بسیاری از صحنهها میتوانستند با تدوین فشردهتر و مؤثرتر ارائه شوند، بدون آنکه لطمهای به فضای شاعرانه وارد شود، اما در وضعیت فعلی، فیلم گاه در دام تکرار حسی گرفتار شده و قدرت عاطفی خود را از دست میدهد.
تصمیمات هوشمندانه و چالشهای اجرایی
استفاده انحصاری از بازیگران عربزبان و فیلمبرداری به زبان عربی، تصمیمی است که به اصالت فضای فیلم کمک کرده و حضور سولاف فواخرجی اعتباری منطقهای بخشیده است. این امر گویای نگاه فراتر از مرزهای ایران برای این پروژه است. با این وجود، عدم دوبله فیلم برای مخاطب داخلی، علیرغم وجود زیرنویس فارسی، مانع از برقراری ارتباط عمیقتر عاطفی با مخاطب ایرانی شده است. تهیهکنندگی منوچهر محمدی نیز اهمیت مضمونی فیلم را تداوم مسیر ناتمام پروژههای استراتژیک او، با تمرکز بر فلسطین و مقاومت، میداند.
«انتخاب بازیگران تماماً عربزبان و فیلمبرداری به زبان عربی، تصمیمی هوشمندانه و در عین حال دوپهلوست... عدم دوبله فیلم برای تماشاگر ایرانی، فاصلهای ناخواسته ایجاد میکند.»
فیلم اولویت خود را بر حضور در بازارهای جهانی، بهویژه کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس، قرار داده است. این رویکرد در خدمت دیپلماسی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران است و تلاش میکند تا خشونتهای رژیم صهیونیستی علیه کودکان را از ابزار سینما به نمایش بگذارد.
- ریتم روایت در نیمه دوم فیلم کند و طولانی است.
- تمرکز بیش از حد بر نمادگرایی مانع شکلگیری درام پرکشش شده است.
- انتخاب بازیگران غیرایرانی به اصالت فیلم کمک کرده است.
- فیلم نیازمند تدوین دقیقتر برای افزایش ایجاز و تأثیرگذاری است.
- هدف اصلی، استفاده از سینما به عنوان ابزاری برای جنگ روایتها است.
«مسئله اصلی «سرزمین فرشتهها» این است که فیلم، بیش از آنکه به سینما اعتماد کند، به نیت خود متکی است.»
در نهایت، «سرزمین فرشتهها» نمونهای قابل تأمل از تلاش برای ساخت فیلمهای استراتژیک محسوب میشود؛ نیتی ارزشمند اما نیازمند بیشتر در اجرا. سینما، حتی در خدمت دیپلماسی، باید در وهله اول به اصول خود پایبند بماند.
