راهکارهای عملی برای درمان کینه‌توزی

درمان عملی کینه‌توزی و روش‌های مبارزه با آن

کینه‌توزی یا همان عداوت باطنی، به معنای بدخواهی پنهانی و نخواستن خیر برای دشمن است. این رذیله اخلاقی در متون دینی به شدت مذموم شمرده شده و ترک آن نیازمند عزمی راسخ و مبارزه‌ای جدی با نفس است. نقطه مقابل کینه‌توزی، «نصیحت» است که به معنای خیرخواهی و نخواستن شر برای دیگری می‌باشد. برای ریشه‌کن کردن این مفسده از روح، فرد باید در ابتدا تصمیم قاطع بگیرد و برای این مبارزه معنوی از خداوند متعال و ائمه اطهار (ع) طلب یاری نماید.

راه کلی و عملی برای درمان کینه، رویکردی به نام «تمرین به ضد» است. این روش ایجاب می‌کند که فرد کینه‌ورز همواره بر خلاف میل نفس خود عمل کرده و به دیگران، به‌ویژه کسانی که نسبت به آن‌ها کینه دارد، نیکی کند. این نیکی باید با شدت بیشتری نسبت به دشمنان لحاظ شود و فرد باید به خود تلقین کند که آنها انسان‌های خوبی هستند.

تمرینات عملی برای رهایی از کینه

برای تحقق این هدف، راهکارهای عملی متعددی توصیه شده است که تمرکز آن‌ها بر روی تغییر رفتار ظاهری برای اصلاح باطن است:

• خوبی کردن مستمر: انجام اعمال نیک مانند هدیه دادن، رفت‌وآمد، خوشرویی، معاشرت و دوستی با افرادی که نسبت به آن‌ها احساس دشمنی وجود دارد، در درمان بسیار مؤثر است.
• رفتار مشابه دوستان: تلاش برای رفتار کردن با شخص مورد کینه، همانند رفتار با دوستان صمیمی؛ ملاقات با لبخند و مهربانی و کوشش برای برآوردن حاجات وی.
• تکرار نیکی: این نیکی کردن باید به نحوی باشد که گاهی حتی بیش از دیگران به آن‌ها احسان شود تا نفس سرکوب شده و کبر و خودبینی شیطان فرونشانده شود.
• تلقین شبانه: یکی از توصیه‌های مهم، انجام ذکر و نیایش قبل از خواب است؛ اینکه فرد با درنگ به خداوند بگوید: «خدایا من از هیچیک از بندگان تو ناراحت نیستم و کینه کسی را در دل ندارم» تا قلب خود را از آلودگی پاک سازد.
• تأمل در فوائد نصیحت: فرد باید همواره به خوبی‌ها و فوائد «نصیحت» (خیرخواهی) فکر کند تا این توجه، او را در از بین بردن کینه یاری رساند.

«راه کلی درمان عملی در این باره «تمرین به ضد» است یعنی انسان کینه ورز همواره به دیگران خوبی کند، به ویژه نسبت به کسانی که در دلش از آنان کینه دارد، با خوبی بیشتری رفتار کند و به خویش تلقین نماید که آنها انسان‏های خوبی هستند.»

تداوم این روش‌ها، شجره خبیثه کینه‌توزی را ریشه‌کن کرده و در نهایت صفات عالیه انسانی جایگزین آن خواهد شد. کینه‌توزی نه تنها روابط انسانی را تخریب می‌کند، بلکه ایمان و سلامت روان فرد را نیز به شدت به خطر می‌اندازد؛ بنابراین ترک آن یک ضرورت اخلاقی و معنوی است.