رونق کشت و برداشت حنا در مزارع جنوب کرمان و چالشهای پیش رو
کشت و برداشت حنا در مزارع جنوب استان کرمان، بویژه شهرستانهای جیرفت و رودبار جنوب، رونق گرفته است. این منطقه قطب تولید حنا با پتانسیل بالای اشتغالزایی و صادرات است، اما کمبود صنایع فرآوری مانع کسب درآمد اصلی کشاورزان شده است.
رونق کشت حنا در جنوب کرمان؛ پتانسیل بالا و چالش فرآوری
جنوب استان کرمان، بهویژه شهرستانهایی نظیر جیرفت، رودبار جنوب، قلعهگنج و کهنوج، بهعنوان یکی از مهمترین قطبهای تولید گیاه دارویی حنا در کشور مطرح است. این منطقه با کشت سالانه هزاران تن برگ سبز حنا، جایگاه نخست تولید را در اختیار دارد و مرغوبیت محصول آن به دلیل کیفیت و رنگ مناسب، مشتریان بازارهای داخلی و بینالمللی را به خود جذب کرده است. اقلیم گرم و خشک جنوب کرمان شرایط ایدهآلی برای این گیاه کمآببر فراهم آورده است. سطح زیر کشت حنا در این مناطق حدود ۲۵۰۰ هکتار برآورد شده و برداشت محصول به صورت دو مرحلهای انجام میشود، که این امر درآمد مستمری برای کشاورزان ایجاد میکند.
حنای کرمان به دلیل خواص دارویی، آرایشی و رنگی، ارزش افزوده بالایی دارد و پتانسیل صادراتی گستردهای بهویژه به کشورهای حاشیه خلیج فارس دارد. بر اساس گزارشها، هر هکتار کشت حنا قابلیت اشتغالزایی مستقیم برای چهار نفر را دارد و میتواند نقش مؤثری در اقتصاد مقاومتی منطقه ایفا کند. با این وجود، علیرغم ظرفیتهای تولیدی بالا، کشاورزان منطقه با چالشهای جدی دست و پنجه نرم میکنند که عمدهترین آن نبود کارخانههای فرآوری و بستهبندی مدرن در جنوب کرمان است.
- سطح زیر کشت و تولید: حدود ۲۵۰۰ هکتار در مناطق گرمسیری با پتانسیل تولید بالا.
- شهرت محصول: حنای کرمان به دلیل مرغوبیت و رنگدهی قوی مشهور است.
- اشتغالزایی: کشت حنا ظرفیتی برای ایجاد اشتغال مستقیم در مناطق جنوبی فراهم میکند.
- چالش اصلی: فقدان زیرساختهای فرآوری؛ کشاورزان برگ خام را با قیمت ناچیز به دلالان میفروشند.
- آبیاری: مدیریت منابع آب و مقابله با کمآبی یکی از نگرانیهای مستمر کشاورزان است.
کشاورزان محلی تأکید دارند که نبود صنایع تبدیلی باعث میشود سود اصلی نصیب واسطهها و صنایع فرآوری خارج از منطقه شود. علی سالمی، کشاورز رودبار جنوبی، اشاره کرد: “ما زحمت برداشت دستی را میکشیم، اما سود اصلی را دلالها میبرند. اگر کارخانه پودر حنا اینجا باشد، درآمدمان چند برابر میشود.” همچنین، عدم استانداردسازی برای ورود به بازارهای جهانی مانع بزرگی در تحقق ظرفیت صادراتی است.
فاطمه احمدی، از جیرفت، گفت: “حنا محصول خوبی است و با کمآبی سازگار، اما آب کافی نیست و گاهی خشکسالی ضربه میزند. دولت باید حمایت کند، سموم و کود مناسب بدهد و برای صادرات مستقیم کمک کند. حنای ما بهترین کیفیت را دارد، اما بدون بستهبندی استاندارد، در بازار جهانی نمیدرخشد.”
مدیر باغبانی سازمان جهاد کشاورزی جنوب کرمان، صادق حسینزاده، اذعان کرد که نبود صنایع فرآوری مشکل اصلی است و پیگیریهایی برای جذب سرمایهگذار جهت احداث کارخانههای پودر و بستهبندی در جریان است. تحقق پتانسیل اقتصادی حنا در جنوب کرمان مستلزم سرمایهگذاری هدفمند در زنجیره ارزش، از جمله مکانیزاسیون، بهبود مدیریت منابع آب با روشهای نوین و حمایت دولت برای دستیابی مستقیم به بازارهای صادراتی است تا ارزش افزوده بیشتری در منطقه باقی بماند و محرومیت کاهش یابد.
