پیشگیری از نابینایی با غربالگری تنبلی چشم در کردستان؛ پوشش ۷۹ درصدی

غربالگری تنبلی چشم؛ سرمایه‌گذاری اجتماعی در کردستان

برنامه غربالگری تنبلی چشم یا آمبلیوپی، یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های نظام سلامت در حوزه کودکان است، زیرا این اختلال به‌صورت آرام شکل می‌گیرد اما پیامدهای آن می‌تواند کاهش دائمی بینایی و محدودیت‌های جدی در کیفیت زندگی فرد به همراه داشته باشد. در استان کردستان، تلاش‌های سه دهه‌ای سازمان بهزیستی موجب شده است تا نتایج اثربخشی در حوزه پیشگیری از معلولیت‌های بینایی حاصل شود. آمارها نشان می‌دهد پوشش ۷۹ درصدی این طرح در میان کودکان سه تا شش سال، نشان‌دهنده پیشرفت قابل توجهی در سیاست‌های پیشگیرانه استان است. این برنامه صرفاً بر شناسایی محدود نمی‌شود، بلکه یک زنجیره کامل از ارجاع، درمان و پیگیری را شامل می‌شود تا از تبدیل اختلالات ساده به معلولیت‌های دائمی جلوگیری شود.

مدیرکل بهزیستی استان کردستان تأکید کرده است که مداخله برای پیشگیری از کم‌بینایی نیازمند استمرار در پیگیری درمانی توسط خانواده‌ها است. یکی از اهداف اساسی این برنامه، تضمین عدالت در سلامت و فراهم کردن دسترسی برای همه کودکان واجد شرایط، به‌ویژه در مناطق حاشیه‌نشین و روستایی، حتی از نظر حمایت‌های مالی برای درمان است. ارجاع به‌موقع و دقیق موارد مشکوک، رکن حیاتی موفقیت این برنامه‌ها تلقی می‌شود تا فرصت طلایی درمان از دست نرود.

جزئیات اجرای برنامه غربالگری در کردستان

معاون توانبخشی اداره‌کل بهزیستی کردستان آمارهای دقیق‌تری از اجرای طرح ارائه داده است. جامعه هدف سال جاری ۸۰ هزار و ۵۷ کودک سه تا شش ساله اعلام شده و تا تاریخ ۱۸ بهمن‌ماه، ۶۳ هزار و ۱۰۹ کودک در سامانه آمبلیوپی ثبت شده‌اند که معادل ۷۹ درصد کل جامعه هدف است. زیرساخت‌های اجرای این طرح شامل ۱۱۰ پایگاه ثابت و سیار است که به‌ویژه در مناطق روستایی نقش حیاتی در افزایش پوشش دارند.

• در سطح نخست غربالگری، ۴۰ غربالگر آموزش‌دیده از دستگاه‌های غربالگری برای بررسی اولیه استفاده می‌کنند.
• ۲۰ بینایی‌سنج و چشم‌پزشک طرف قرارداد، مسئول رسیدگی به موارد مشکوک ارجاع‌شده در سطوح تخصصی هستند.
• برنامه غربالگری سالانه از ماه اردیبهشت هم‌زمان با سراسر کشور آغاز می‌شود.
• تنبلی چشم برخلاف برخی معلولیت‌ها، در صورت غربالگری و مداخله به‌موقع، کاملاً قابل کنترل و پیشگیری است.
• هدف نهایی تلاش برای دستیابی به پوشش ۱۰۰ درصدی غربالگری کودکان سه تا شش سال در استان است.

مدیرکل بهزیستی کردستان اظهار داشت: «تنبلی چشم و نابینایی ناشی از آن، در صورت غربالگری و مداخله به‌موقع، کاملاً قابل کنترل و پیشگیری است؛ همین ویژگی، غربالگری را از یک اقدام ساده پزشکی، به یک سرمایه‌گذاری اجتماعی تبدیل می‌کند.»

معاون توانبخشی بهزیستی کردستان تأکید کرد: «تلاش می‌کنیم هیچ کودکی از این خدمات محروم نماند و هدف‌گذاری ما دستیابی به پوشش ۱۰۰ درصدی غربالگری کودکان سه تا شش سال در استان است.»

این نتایج نشان می‌دهد سه دهه تجربه در استان کردستان در حوزه پیشگیری از معلولیت‌های بینایی، به مرحله‌ای اثربخش و قابل اتکا رسیده است. تداوم همکاری بین‌بخشی و توجه به پیگیری درمانی، تضمین‌کننده آینده‌ای روشن‌تر برای جلوگیری از نابینایی‌های قابل پیشگیری در نسل کودکان این استان خواهد بود و غربالگری را به یک استاندارد ضروری در سلامت عمومی تبدیل کرده است.