کودکان قربانیان خاموش اخبار منفی و چگونگی حمایت از سلامت روان آن‌ها

کودکان قربانیان خاموش اخبار منفی و سلامت روان

در دنیای امروز که اخبار ناگوار از جنگ‌ها تا بحران‌های اجتماعی به‌طور مداوم در دسترس هستند، کودکان به دلیل نارسایی‌های شناختی و هیجانی، آسیب‌پذیرترین قشر جامعه محسوب می‌شوند. بر خلاف بزرگسالان، کودکان قادر به تحلیل منطقی مفاهیم پیچیده مانند “جنگ” یا “مرگ” نیستند و اغلب این اطلاعات را با خیال‌پردازی درآمیخته و مستقیماً بر احساس امنیت روانی آن‌ها تأثیر می‌گذارد. مواجهه مکرر با محتوای خشونت‌آمیز یا دلخراش می‌تواند اضطراب پایدار و احساس عدم امنیت عمیقی را در ذهن کودک تقویت کند. پردیس چلبی، روانشناس کودک و نوجوان، تأکید می‌کند که مدیریت آگاهانه نوع و میزان اطلاعات دریافتی توسط کودک یک مسئولیت اساسی برای والدین در عصر رسانه‌محور است.

نشانه‌های هشداردهنده تأثیر اخبار منفی بر کودکان

تأثیرات اخبار منفی اغلب به‌صورت مستقیم بیان نمی‌شوند، بلکه خود را در تغییرات رفتاری بروز می‌دهند. شناسایی این علائم برای مداخله به‌موقع حیاتی است:

• اختلالات خواب و تغذیه: کابوس‌های شبانه، شب‌ادراری، پرخاشگری یا تحریک‌پذیری بیش از حد.
• مشکلات اجتماعی و تمرکز: گوشه‌گیری، کاهش تمایل به بازی، یا افت تمرکز در محیط مدرسه.
• سؤالات نگران‌کننده: پرسش‌های مکرر درباره مرگ، جنگ، یا نبود امنیت خانواده.

"کودکان جهان را با منطق پیچیده بزرگسالان نمی‌بینند، بلکه با عینک احساسات می‌بینند و درک آن‌ها از مفاهیمی مانند جنگ یا بحران محدود است."

والدین، نخستین خط دفاع روانی و ایجاد فضای امن

خانواده نقش محوری در خنثی‌سازی اثرات مخرب اخبار دارد. والدین باید از پخش اخبار نگران‌کننده در حضور کودک پرهیز کرده و محتوای رسانه‌ای را متناسب با سن او انتخاب کنند. توضیح صادقانه و ساده اخبار بدون اغراق، به درک واقعیت در چارچوبی امن کمک می‌کند. علاوه بر این، ایجاد فضای گرم، قابل پیش‌بینی و حمایتگر در خانه، همراه با محبت، توجه و زمان باکیفیت، پیام روشنی از امنیت منتقل کرده و اضطراب ناشی از اخبار را کاهش می‌دهد. فعالیت‌های شاد و بازی‌های گروهی ذهن کودک را از تصاویر نگران‌کننده دور می‌سازند.

مسئولیت رسانه‌ها و آموزش سواد رسانه‌ای

در کنار خانواده، رسانه‌ها نیز وظیفه دارند با تولید محتوای سنی و پرهیز از نمایش تصاویر خشن، میان اطلاع‌رسانی و حفظ سلامت روان کودکان تعادل برقرار کنند. از سوی دیگر، آموزش سواد رسانه‌ای به کودکان در مدارس، توانایی آن‌ها را برای درک و تحلیل اخبار افزایش داده و از ایجاد ترس‌های غیرواقعی جلوگیری می‌کند. کنترل دسترسی به رسانه‌های دیجیتال مانند اینترنت و شبکه‌های اجتماعی، با تعیین زمان و مکان مشخص استفاده، می‌تواند مواجهه با محتوای نامناسب را محدود سازد.