برنامه چین برای جنگ تجاری در آفریقا: حذف تعرفهها
چین در سال ۲۰۲۵ تعرفه واردات از ۵۳ کشور آفریقایی را حذف کرد، تلاشی برای تعمیق روابط تجاری و مقابله با نفوذ غرب.
برنامه راهبردی چین برای تجارت با آفریقا
چین در اقدامی چشمگیر، در ژوئن سال گذشته (۲۰۲۵) اعلام کرد که تعرفههای واردات تقریباً تمام کالاها را برای ۵۳ کشور آفریقایی دارای روابط دیپلماتیک با پکن حذف میکند. این اقدام گسترده، دسترسی به بازار چین را با تعرفه صفر برای ۹۸ تا ۱۰۰ درصد خطوط تعرفهای فراهم میآورد و فراتر از معیارهای قبلی برای کشورهای کمتر توسعهیافته است و شامل اقتصادهایی با درآمد متوسط مانند آفریقای جنوبی، مصر و نیجریه نیز میشود.
این استراتژی چین در حالی صورت میگیرد که کشورهای آفریقایی به دنبال تنوع بخشیدن به بازارهای صادراتی خود و کاهش نابرابریهای تجاری با شرکای آسیایی هستند. به عنوان مثال، کنیا با چین یک توافقنامه تجارت دوجانبه اولیه امضا کرد که دسترسی بدون عوارض گمرکی را برای ۹۸.۲ درصد کالاهای صادراتی کنیا فراهم میکند. تمرکز این مرحله اولیه بر صادرات کشاورزی کنیا مانند آووکادو، چای، قهوه و ماکادمیا است که پتانسیل رشد بالایی در بازار مصرف چین دارند.
تحلیلگران اقتصادی، این حرکت چین را تلاشی استراتژیک برای تثبیت خود به عنوان یک شریک قابل اعتماد برای جنوب جهانی میدانند، برخلاف غرب که از تعرفهها به عنوان ابزار مجازات استفاده میکند. هانا وانجی، اقتصاددان و مدیرعامل Development Reimagined، اشاره میکند که کنیا در حال تعمیق روابط اقتصادی با چین و روسیه است تا بتواند در برابر کنترلهای بازارهای سنتی غربی و مؤسسات مالی مقاومت کند.
- چین با حذف تعرفهها، در مقابل سیاستهای تنبیهی تعرفهای ایالات متحده، دسترسی بدون تعرفه را به آفریقا پیشنهاد میدهد.
- این اقدام با هدف تقویت روابط اقتصادی فراگیرتر و توازن مجدد تجاری بین چین و کشورهای آفریقایی صورت گرفته است و پکن را به شریکی منصفانهتر از دیدگاه برخی تحلیلگران آفریقایی تبدیل میکند.
- برخی منابع از فشار ایالات متحده بر رهبران آفریقایی برای رها کردن توافق چین در ازای تمدید برنامه "قانون رشد و فرصت آفریقا" (AGOA) خبر دادهاند.
- کارشناسان معتقدند که چین با ارائه این بسته تجاری جامع، در حال افزایش قدرت نرم خود در قاره آفریقا است، زیرا تعهداتش به مبادلات تجاری، برخلاف غرب، منوط به ملاحظات سیاسی یا حقوق بشری نیست.
- توافقنامه شامل ایجاد "مسیرهای سبز” برای تسهیل صادرات محصولات کشاورزی منتخب و راهاندازی صندوق همکاری تجاری چین-آفریقاست.
"آفریقا قطعاً دسترسی بدون تعرفه را انتخاب خواهد کرد"، این جمله نشاندهنده استقبال بخشهایی از آفریقا از مزایای مستقیم تجارت آزاد با پکن است.
دایانا نگوئی، پژوهشگر مؤسسه کنیا برای تحلیل تحقیقات سیاست عمومی (KIPPRA)، بیان میکند: “چین به شدت خود را به عنوان یک شریک شنوا، دلسوز، قابل اعتماد و منصف برای جنوب جهانی معرفی میکند. چین به سادگی همان چیزی را به آفریقا ارائه میدهد که غرب از ارائه آن امتناع کرده است.”
این استراتژی تعرفهای چین نه تنها بر جریانهای تجاری منطقه تأثیر میگذارد، بلکه رقابت ژئوپلیتیکی بین چین و ایالات متحده بر سر نفوذ اقتصادی در آفریقا را نیز تشدید میکند. رهبران آفریقایی بر و بهرهمندی از مطلوبترین معاملات، چه از شرق و چه از غرب، تأکید دارند.
