ایران مذاکرات با آمریکا را محدود به مسائل هستهای خواهد کرد
ایران قصد ندارد درباره محدودیتهای برنامه موشکی یا سیاستهای خاورمیانهای خود در مذاکرات با آمریکا گفتگو کند و تنها بر موضوعات هستهای تمرکز خواهد داشت.
تمرکز ایران بر مذاکرات هستهای با آمریکا در عمان
منابع نزدیک به مذاکرات اخیر بین ایران و ایالات متحده حاکی از آن است که تهران قصد ندارد موضوعاتی فراتر از برنامه هستهای خود را در گفتگوها با طرف آمریکایی مطرح کند. این مذاکرات که قرار بود در ابتدا در ترکیه برگزار شود، به عمان منتقل شده و هدف اصلی آن، تمرکز صرف بر موضوعات مرتبط با برنامه هستهای ایران خواهد بود و مطرح شدن محدودیتهایی بر برنامه موشکی یا سیاستهای منطقهای ایران در دستور کار نخواهد بود. این تحولات در حالی رخ میدهد که تلاشهای دیپلماتیک از سوی کشورهایی مانند مصر، قطر، امارات متحده عربی، عمان، پاکستان و عربستان سعودی برای جلوگیری از تشدید تنشهای نظامی ادامه دارد.
مذاکرات آتی ایران و آمریکا اهمیت ویژهای دارد، به ویژه با توجه به سوابق گذشته. در سال ۲۰۱۸، دونالد ترامپ رئیسجمهور وقت آمریکا از توافق هستهای سال ۲۰۱۵ (برجام) خارج شد و تحریمهای ایران را بازگرداند. این امر منجر به کاهش تعهدات ایران در سال ۲۰۲۰ شد و تلاشهای مکرر برای احیای توافق یا دستیابی به یک توافق جدید تاکنون بینتیجه مانده است. گفته میشود دولت آمریکا کنونی نیز امیدوار است که تهران برای دستیابی به یک توافق عادلانه، که تلویحاً به معنای کنار گذاشتن سلاحهای هستهای است، پای میز مذاکره بنشیند.
نقش میانجیگریها و سوابق مذاکرات
تلاشهای دیپلماتیک منطقهای و بینالمللی برای کاهش تنشها در غرب آسیا فعال هستند. پیش از تأیید مکان مذاکرات در عمان، مذاکراتی برنامهریزی شده بود که قرار بود با حضور وزیر امور خارجه ایران، فرستاده ویژه آمریکا و جارد کوشنر برگزار شود. در گذشته نیز، تنشها با تحرکات نظامی همراه بوده است؛ از جمله تهدید ترامپ مبنی بر اعزام «ناوگان عظیم» نیروی دریایی آمریکا به سمت جمهوری اسلامی.
- محدودیت دستور کار: ایران به وضوح اعلام کرده است که مذاکرات باید صرفاً بر برنامه هستهای متمرکز باشد.
- مکان جدید مذاکرات: پس از برنامهریزی برای برگزاری در استانبول، مسقط (عمان) به عنوان مکان احتمالی برای گفتگوها انتخاب شده است.
- سابقه برجام: توافق جامع مشترک (JCPOA) در سال ۲۰۱۵ با هدف پایان بحران هستهای میان ایران و قدرتهای جهانی منعقد شد.
- تلاشهای دیپلماتیک: چندین کشور خلیج فارس و منطقه در تلاش برای کاهش احتمال درگیری نظامی هستند.
- سیاست موشکی: ایران بر حفظ استقلال خود در توسعه برنامه موشکی تأکید دارد و آن را غیرقابل مذاکره میداند.
مقامات ایرانی تأکید کردهاند که «مذاکره درباره محدودیتهای برنامه موشکی یا سیاستهای خاورمیانهای، هدفی از سوی ایران در این نشستها نخواهد داشت.»
همچنین، تحرکات نظامی مانند استقرار «آرماسیون عظیم» آمریکا در نزدیکی ایران، نشاندهنده تداوم فشارها بر تهران برای پذیرش توافقی است که مد نظر واشنگتن است.
با وجود سابقه پیچیده و طولانی مذاکرات برجامی، تمایل به گفتگو در سطوح دیپلماتیک، هرچند محدود، نشاندهنده تداوم کانالهای ارتباطی برای مدیریت بحران در منطقه است، با این شرط کلیدی که ایران خطوط قرمز خود در زمینه امنیت ملی را حفظ کند.
