نقد کتاب «جامعه خوب» اثر کیت پیکت؛ بررسی دیدگاههای نویسنده «سطح روح»
بررسی کتاب جدید کیت پیکت با عنوان «جامعه خوب» و ارزیابی دیدگاههای او درباره اینکه آیا برابری در قلب مشکلات اجتماعی ما قرار دارد یا خیر و سیاستهای مترقی پیشنهادی وی.
مرور کتاب «جامعه خوب» کیت پیکت
کتاب «جامعه خوب» اثر کیت پیکت، نویسنده کتاب پرفروش پیشین «سطح روح» (The Spirit Level)، به بررسی این فرضیه میپردازد که آیا نابرابری علت اصلی تمامی مشکلات اجتماعی است. پیکت در کتاب قبلی خود استدلال کرده بود که نابرابری، عامل اصلی مسائلی نظیر چاقی، بارداری نوجوانان و جنایات خشونتآمیز است و جوامع برابرتر نتایج بهتری در همه زمینهها دارند. در کتاب جدید، او مجدداً بر این ایده تأکید میکند و ادعا میکند که با دانستن سطح نابرابری یک کشور، میتوان نرخ مرگ و میر نوزادان، شیوع بیماریهای روانی، و سطوح قتل و زندانی شدن را پیشبینی کرد. او همچنین معتقد است که تولید ناخالص داخلی (GDP) معیار ضعیفی برای سنجش رفاه عمومی است.
با این حال، نویسنده این نقد به یک چالش اساسی برای این تز اشاره میکند: در بریتانیا، با وجود کاهش نابرابری طبق شاخص پالما از سال ۲۰۰۸ و افزایش پیشرونده بودن نظام مالیاتی، نتایج کلی رفاهی مطلوب نیستند و رشد تولید ناخالص داخلی بسیار کند بوده است. پیکت در «جامعه خوب» به جای پرداختن عمیق به این پازل، تمرکز خود را بر ارائه طیف وسیعی از ایدهها و راهکارهای سیاستگذاری مترقی در حوزههای سلامت، آموزش، عدالت کیفری و مراقبتهای اجتماعی قرار میدهد. این راهکارها عمدتاً از دموکراسیهای اجتماعی موفق شمال اروپا الهام گرفته شدهاند.
تور سریع سیاستهای ترقیخواهانه
کتاب «جامعه خوب» اثری است که در هر بخش به تشخیص ناکامیهای مدل فعلی و پیشنهاد جایگزین میپردازد. مواردی مانند مدارس فنلاند، زندانهای نروژ، و ارزشگذاری بیشتر بر کارهای مراقبتی مطرح میشوند. منتقد اشاره میکند که اگر خواننده ذاتاً با این دیدگاهها موافق باشد، احتمالاً با بسیاری از مطالب کتاب همراهی خواهد کرد. اما برای کسانی که متقاعد نشدهاند یا در حوزههای تخصصی مذکور دارای دانشاند، این کتاب ممکن است مجموعهای از سادهسازیها و نقاط ضعف باشد، زیرا پیکت اذعان میکند که تخصص یا فضای کافی برای تحلیل عمیق همه موضوعات را ندارد.
طرح پیشنهاد درآمد پایه جهانی (UBI)
یکی از جذابترین بخشها، تمرکز پیکت بر طرح پیشنهادی «درآمد پایه جهانی» (UBI) است که با همکاری محققان دیگر روی آن کار کرده است. او طرحهای کاملی برای بریتانیا ارائه داده است. با این وجود، منتقد در اینجا نیز ادعاهای پیکت را بیش از حد میداند و معتقد است UBI به طور کامل نیاز به آزمونهای ارزیابی نیاز یا آزمایش وسعمندی را حذف نخواهد کرد.
«اگر یک کشور سطح نابرابری خود را بدانید، میتوانید کار خوبی برای پیشبینی نرخ مرگ و میر نوزادان، شیوع بیماریهای روانی، یا سطوح قتل و زندانی شدن انجام دهید.»
پیکت در پایان با اشاره به موانع سیاسی پیش رو، بر استفاده بیشتر از شواهد در سیاستگذاری و برگزاری هیئتهای منصفه شهروندان تأکید میکند. منتقد این نتیجهگیری را در بستر سیاسی کنونی، خارج از واقعیت میداند و نتیجه میگیرد که پس از مطالعه کتاب، خوشبینتر از قبل نیست.
- بررسی این تز که نابرابری ریشه مشکلات اجتماعی است.
- ارائه راهحلهای مترقی برگرفته از کشورهای اسکاندیناوی.
- تمرکز بر طرح UBI به عنوان راهکاری برای نابرابری و بیعدالتی.
- انتقاد از عدم پرداختن کافی به پازل نابرابری ثابت شده در برابر نتایج رفاهی ضعیف بریتانیا.
«اگر ذاتاً با این دیدگاه که ما افراد زیادی را زندانی میکنیم، موافق باشید... احتمالاً با بسیاری از این مطالب همگام خواهید شد.»
