بازگشت معماران به خاک برای ساخت خانههای آینده با استفاده از خاک فشرده
استفاده از خاک فشرده (Rammed Earth) که از نزدیکی محل ساخت تأمین میشود، به عنوان یک ماده ساختمانی دوستدار محیط زیست مورد توجه قرار گرفته است.
احیای تکنیکهای تاریخی ساخت و ساز با خاک فشرده
در دنیایی که صنعت ساختمانسازی مسئول بیش از یک سوم انتشار کربن جهانی است، معماران به دنبال راهکارهای پایدارتری هستند. یکی از این رویکردها، بازگشت به استفاده از خاک فشرده (Rammed Earth) است؛ روشی که قدمت آن به دوران نوسنگی بازمیگردد. ساخت و ساز با این ماده که کاملاً از خاک فشردهشده تشکیل شده، امروز به دلیل پتانسیل بالای آن در کاهش اثرات زیستمحیطی توجهها را جلب کرده است. خانههایی مانند «Rammed Earth House» در ویلتشر انگلستان نمونهای از بهکارگیری مصالح بومی است که حتی از مواد بازیافتی از ساختمانهای قدیمی در ترکیب خود بهره برده است.
یکی از مزایای اصلی خاک فشرده، به ویژه در مناطقی با آب و هوای معتدل، خواص توده حرارتی و توانایی آن در تنظیم دما و رطوبت محیط است. معماران تأکید میکنند که با توجه به تغییرات اقلیمی، این ماده میتواند نقشی محوری در ساخت و سازهای اصلی ایفا کند. بحث اصلی در استفاده از این ماده، تأمین منبع آن است. رویکرد ایدهآل، استفاده از خاکی است که در محل یا نزدیکی سایت ساخت و ساز یافت میشود، که این امر فرآیند ساخت و ساز را به یک فرآیند مدور (Circular Construction) تبدیل میکند؛ به طوری که مصالح پس از پایان عمر سازه میتوانند به راحتی به زمین بازگردند.
چالشها و راهکارهای نوین در استفاده از خاک فشرده
استفاده از خاک فشرده با چالشهایی نیز همراه است، به ویژه در مناطقی مانند بریتانیا که با باران و دمای پایین مواجه هستند. دشمن اصلی خاک فشرده، آب و سرمای مداوم است که میتواند منجر به فرسایش لایههای بیرونی شود. راهکار رایج برای مقابله با این ضعف، استفاده از خاک فشرده تثبیتشده است که در آن موادی مانند سیمان یا آهک اضافه میشود. با این حال، این تثبیت میتواند هدف اصلیِ کمکربن بودن این مصالح را تضعیف کند.
برای غلبه بر این مشکلات، رویکردهای جدیدی مانند استفاده از بلوکهای پیشساخته مطرح شده است. برخی معماران ترجیح میدهند بلوکها را در کارخانههایی (حتی در کشورهایی مانند اسپانیا) تولید کنند و سپس به محل پروژه منتقل نمایند. این استانداردسازی بلوکهای پیشساخته میتواند فرآیندهای تأییدیه نظارتی را تسهیل کند.
“مهم است که ما فرهنگهای مختلف ساخت و ساز را مطالعه کنیم … میتوانیم از قدیمها بیاموزیم. کیفیت [خاک فشرده] مشهود است.”
استفاده از خاک فشرده محدود به محیطهای روستایی نیست و در پروژههای شهری مانند زوریخ نیز با موفقیت به کار رفته است. ترکیب خاک با موادی مانند شیشه و چوب کمک میکند تا سازهها با محیط شهری هماهنگ شوند.
- پایداری بالا: امکان بازگشت مصالح به چرخه طبیعی پس از تخریب.
- تنظیم حرارتی: ایجاد فضاهایی با دمای پایدار و مؤثرتر.
- زیباییشناسی: ایجاد فضاهایی با کیفیت آکوستیک و نور متفاوت نسبت به ساختمانهای سنتی.
- کاهش انتشار گازهای گلخانهای: استفاده از مواد بومی، هزینه حمل و نقل و کربن مرتبط با آن را کاهش میدهد.
“فضای داخلی خانه خاکی بهقدری با یک ساختمان معمولی متفاوت است، از نظر آکوستیک، فیلتر هوا و کیفیت نور، مزایای بسیاری دارد.”
در نهایت، خاک فشرده صرفاً یک اقدام سازگار با محیط زیست نیست، بلکه ابزاری برای خلق فضاهای زیستی زیبا و دلپذیر برای سکونت و کار فراهم میآورد، و نشان میدهد که چگونه میتوان از دانش گذشته برای ساختن آینده استفاده کرد.
