نقش فیزیکدان روسی در توسعه جنگنده رادارگریز F-117 نایتهاوک
ریشههای نظری فناوری پنهانکاری جنگنده F-117 نایتهاوک که در عملیات طوفان صحرا موفق بود، به تحقیقات پیوتر اوفیمتسف، فیزیکدان روسی، در زمینه پراش امواج الکترومغناطیسی بازمیگردد.
تولد فناوری رادارگریزی و نقش نخبگان
جنگنده F-117 نایتهاوک پس از نمایش تواناییهای خود در عملیات طوفان صحرا، مفهوم پنهانکاری (Stealth) را به عنوان یک قابلیت حیاتی در جنگهای مدرن تثبیت کرد. با این حال، ریشههای نظری این موفقیت آمریکایی به کار یک دانشمند شوروی در اوج جنگ سرد بازمیگردد. توسعه سیستمهای راداری به سرعت پیشرفت کرده بود و تجربههایی مانند جنگ ویتنام برای ایالات متحده و جنگ یوم کیپور برای اسرائیل، نیاز مبرمی به فناوریهای ضد پدافند هوایی را آشکار ساختند.
پیشگامی نظری پیوتر اوفیمتسف
پیوتر یاکولویچ اوفیمتسف، فیزیکدان برجسته شوروی، با انجام تحقیقات نظری بنیادین در دهه ۱۹۶۰ میلادی درباره چگونگی پراش امواج الکترومغناطیسی، اساس تئوریک فناوری پنهانکاری را پایهریزی کرد. این پژوهشهای نظری، که حاوی اطلاعات مهمی در مورد چگونگی کاهش بازتاب راداری بود، از طریق ترجمههای نشریات شوروی به غرب رسید و به عنوان یک کاتالیزور اصلی برای تحقیقات آمریکاییها در زمینه ضد رادار عمل کرد.
ترکیب نبوغ تئوریک و قابلیت محاسباتی
مهندسان آمریکایی، به ویژه در بخش مخفی اسکانک ورکس (Skunk Works) شرکت لاکهید مارتین (Lockheed Martin)، با بهرهگیری از برتری توان محاسباتی خود در دهههای ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰، موفق شدند از مدلهای نظری اوفیمتسف برای طراحی هندسههای پیچیده سهبعدی استفاده کنند که امضای راداری آنها به شدت کاهش یابد. بن ریچ، رئیس وقت اسکانک ورکس، تأکید کرده بود که تحقیقات اوفیمتسف “سنگ بنای” پژوهشهای آنها در زمینه فناوری ضد رادار بوده است.
- تحقیقات شوروی: اوفیمتسف با کار بر روی پراش امواج، چارچوب تئوری لازم برای طراحی سطوح جاذب رادار را فراهم کرد.
- ترجمه و دسترسی غرب: دسترسی غرب به نتایج تحقیقات شوروی، پروژه پنهانکاری را سرعت بخشید.
- محاسبات آمریکا: توانایی محاسباتی برتر ایالات متحده امکان طراحی عملی هواپیماهای پیچیده مانند F-117 را فراهم کرد.
- نتیجه نهایی: ترکیب نبوغ نظری شوروی با قابلیتهای مهندسی و محاسباتی آمریکا منجر به ظهور اولین جنگنده عملیاتی رادارگریز جهان شد.
پژوهشهای پیوتر اوفیمتسف در مورد پراش امواج، نقطهآغاز عملی برای مهندسان آمریکایی بود تا بتوانند هواپیمایی طراحی کنند که از دید رادار دشمن پنهان بماند.
به گفته بن ریچ، بدون درک این مبانی تئوریک، ساخت پلتفرمهای رادارگریز در آن دوران غیرممکن بود.
در نهایت، داستان توسعه F-117 نایتهاوک مثالی برجسته از آن است که چگونه نوآوریهای علمی، حتی اگر در یک بلوک سیاسی و در بستر رقابت شدید نظامی توسعه یابند، میتوانند مسیر فناوری نظامی جهانی را تغییر دهند. این همکاری ناخواسته تئوری و عمل، یکی از مهمترین دستاوردهای حوزه جنگ الکترونیک را رقم زد.
