چگونگی زنده نگه داشتن امید در دوران‌های سخت غیبت امام

فضیلت و وظیفه منتظران در دوران غیبت

دوران غیبت امام مهدی (عج) به عنوان «دوران ظلم» شناخته می‌شود، دورانی که دستگاه امامت در انزوا قرار دارد. در این برهه حساس، وظیفه اصلی منتظران، «صبر و امید» است. حجت‌الاسلام‌والمسلمین هادی سروش، استاد فقه و فلسفه حوزه علمیه قم، بر این نکته تأکید می‌کند که امیدآفرینی در روزگاران سخت غیبت، یک ضرورت حیاتی است تا زمان ظهور حضرت و اقامه دولت کریمه مهدوی فرا رسد. این دوران، با وجود مشقت‌های فراوان، افضل دوران‌ها محسوب می‌شود، زیرا مؤمنان در عین حمایت از امام مستتر خود، زندگی پرمشقتی را با ایمان و دینداری سپری می‌کنند.

حضرت صادق (ع) در تبیین این فضیلت برای شیعیان اولیه که در دوران ظلم زندگی می‌کردند، فرمودند که به دلیل تقدم در ورود به دین خدا، نماز، روزه، حج، و عبادت‌های سری در کنار امام پنهان، با صبر و تحمل سختی‌ها، اجر مضاعفی از خداوند دریافت خواهند کرد. این افراد با صبر بر سختی‌های دنیا و ترس بر جان امام خویش، در جایگاهی برتر از کسانی قرار می‌گیرند که در دوران دولت حق خواهند زیست.

دو رکن اصلی عبور سالم از غیبت

برای عبور سالم و ظفرمندانه از دوران غیبت، دو رکن اساسی مورد توجه است: «معرفت و مجاهده» که وظیفه اصلی شیعه است و عامل افضلیت آنان در این دوران محسوب می‌شود. شیعیان در طول تاریخ، با تحمل سختی‌ها، آوارگی‌ها و شکنجه‌ها، همواره یاور ائمه بوده‌اند و خداوند به واسطه این مجاهدت‌ها، به آنان پاداش نیکو خواهد داد. سلامت در این دوران در گرو «دینداریِ منتظرانه و مجاهدانه» است.

طبق روایات، امام مهدی (عج) فرمودند: «اگر شیعیان ما... در وفای به عهدی که داشتند یک‌دل و مجتمع بودند، برکت دیدار با ما از آنان به تاخیر نمی‌افتاد... پس ما را از آنان محبوس نمی‌کند، مگر اعمال زشتی که از آنان به ما می‌رسد.»

برتری عبادت در دوران غیبت

عبادت مؤمنان در دوران غیبت، به دلیل همراه بودن با خوف و تقیه، از عبادت مؤمنان در عصر ظهور برتر شمرده می‌شود. به فرموده امام صادق (ع)، کسی که نماز واجب خود را در وقتش به جماعت و پنهانی از دشمن بخواند، خداوند ثواب پنجاه نماز جماعت را برایش می‌نویسد و هر عمل نیکی او چندین برابر محاسبه می‌شود. فضیلت این افراد به قدری بالا است که مرگ در این شرایط برایشان از شهادت در جنگ‌هایی مانند بدر و احد نیز برتر است.

• دوران غیبت، «دوران ظلم» است که صبر و امید، وظیفه اصلی مؤمنان است.
• شیعیان زمان غیبت به دلیل مجاهدت و سختی کشیدن، از اصحاب امام قائم (عج) با فضیلت‌ترند.
• وظیفه اصلی منتظران، «دینداری منتظرانه و مجاهدانه» است تا با اعمال نیک خود موجب تعجیل فرج شوند.
• امام مهدی (عج) فرموده‌اند که اعمال ناپسند شیعیان موجب حبس و تأخیر ظهور است.
• عبادت همراه با خوف (نماز جماعت پنهان) در این دوره، پاداشی معادل ده‌ها برابر عبادت در زمان ظهور دارد.

امام صادق (ع) فرمودند: «به خدا، ای عمار؛ هر کدام از شما شیعیان بر این حالیکه اکنون دارید (عبادت توام با خوف و تقیه) بمیرد از بسیاری از شهداء بدر و احد بهتر و برتر است، پس مژده باد شمارا.»

در نهایت، این دوران فرصتی گران‌بها است تا با حفظ امید، مجاهدت و التزام به دین در خفاء، زمینه‌ساز ظهور حضرت مهدی (عج) باشیم و با پرهیز از آنچه موجب کدورت خاطر امام عصر (عج) است، شایستگی خود را برای دیدار ایشان اثبات نماییم. امید و دینداری خالصانه در این برهه، سرچشمه دریافت پاداش‌های عظیم الهی است.